NGƯỜI ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG MỘT TAY GIỮA LÒNG CHẢO ĐIỆN BIÊN

Hà Văn Nọa sinh năm 1928 tại Vĩnh Hòa, Ninh Giang, Hải Dương. Năm 1947, ông nhập ngũ, trải qua nhiều chiến dịch và trưởng thành trên cương vị chỉ huy. Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, ông bị thương cụt một cánh tay nhưng vẫn xin tiếp tục chiến đấu. Đến Điện Biên Phủ, người Đại đội trưởng Đại đội 243, Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 tiếp tục chỉ huy bộ đội đánh Him Lam và đồi E. Trong trận chiến đấu cuối cùng, ông dẫn 20 chiến sĩ truy kích địch đến bờ sông Nậm Rốm và anh dũng hy sinh khi mới 26 tuổi. Năm 2004, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong những câu chuyện về Chiến thắng Điện Biên Phủ, có những con người khiến người đọc xúc động không chỉ bởi chiến công mà còn bởi nghị lực phi thường. Họ đã đi qua những vết thương tưởng như có thể khiến một người lính phải rời chiến trường, nhưng rồi vẫn trở lại, tiếp tục đứng trong hàng ngũ và chiến đấu cùng đồng đội.

Hà Văn Nọa là một người như thế.

Ông sinh năm 1928 tại xã Vĩnh Hòa, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Gia đình ông có truyền thống cách mạng, từng nuôi dưỡng và che chở bộ đội trong những năm kháng chiến. Từ nhỏ, Hà Văn Nọa được cha cho học chữ và học võ. Môi trường gia đình và quê hương đã sớm hình thành ở ông tinh thần yêu nước, ý chí và sự cứng cỏi.

Năm 1947, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào những năm tháng ngày càng quyết liệt, Hà Văn Nọa hăng hái nhập ngũ. Từ một người thanh niên quê Hải Dương, ông bắt đầu cuộc đời của một người lính.

Những năm sau đó là những năm tháng liên tục hành quân và chiến đấu. Hà Văn Nọa lần lượt tham gia các chiến dịch lớn như Biên giới, Trung du, Hòa Bình, Tây Bắc. Qua từng trận đánh, ông trưởng thành từ cán bộ tiểu đội, trung đội rồi đảm nhiệm những vị trí chỉ huy cao hơn.

Nhưng chiến trường cũng để lại trên cơ thể ông một dấu tích không thể xóa nhòa.

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, Hà Văn Nọa bị thương nặng và mất một cánh tay.

Với nhiều người, một vết thương như vậy có thể đồng nghĩa với việc phải rời xa chiến trường. Một người lính mất một cánh tay sẽ phải đối mặt với những giới hạn mới của cơ thể, với những khó khăn trong sinh hoạt và chiến đấu.

Nhưng Hà Văn Nọa không muốn rời đội ngũ.

Sau khi bình phục, ông vẫn xin được trở lại chiến đấu. Người cán bộ chỉ huy ấy dường như không coi mất mát của bản thân là lý do để đứng ngoài cuộc chiến. Trong ông vẫn còn nguyên khát vọng được cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ.

Và rồi, năm 1954, Hà Văn Nọa bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ với một cánh tay.

Ông được biên chế vào Đại đội 243, Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 và giữ chức Đại đội trưởng.

Đại đoàn 312 được giao nhiệm vụ tham gia trận đánh mở màn vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Mục tiêu đầu tiên là Him Lam – một trong những vị trí phòng ngự quan trọng của quân Pháp.

Chiều 13 tháng 3 năm 1954, trận đánh Him Lam bắt đầu.

Pháo binh ta dội lửa xuống trận địa. Những tiếng nổ liên tiếp vang lên giữa lòng chảo Điện Biên. Sau màn pháo kích, bộ binh bắt đầu tiến lên.

Trong trận đánh ấy, Hà Văn Nọa trực tiếp chỉ huy đơn vị tại mỏm số 1. Khi bộ đội tiến đến hàng rào cuối cùng, ông tổ chức lại lực lượng, chỉ huy phá nốt chướng ngại vật rồi theo giao thông hào thọc sâu vào trung tâm cứ điểm, chia cắt đội hình địch.

Đó là một trận đánh quyết liệt.

Nhưng người Đại đội trưởng một tay vẫn bám sát đội hình.

Ông không đứng phía sau để chỉ huy bằng lời nói. Ông cùng chiến sĩ tiến lên, trực tiếp nắm tình hình và đưa ra quyết định ngay trong những thời khắc căng thẳng nhất.

Đến khoảng 22 giờ 30 phút, quân ta làm chủ hoàn toàn cứ điểm Him Lam, sớm hơn thời gian dự kiến của Bộ chỉ huy chiến dịch 30 phút. Chiến thắng Him Lam trở thành tiếng súng mở màn đầy ý nghĩa của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhưng với Hà Văn Nọa, đó chưa phải là điểm kết thúc.

Chiến dịch vẫn tiếp tục.

Đợt tiến công thứ hai diễn ra với những trận đánh ngày càng khốc liệt. Đơn vị của ông được giao nhiệm vụ tiến qua cửa mở đồi E, theo đường 41 thọc sâu vào giữa trận địa địch, gây rối loạn đội hình đối phương.

Một lần nữa, Hà Văn Nọa lại dẫn đầu đơn vị.

Gần sáng, một phần lớn quân số của đại đội đã bị thương. Nhưng đội hình vẫn quyết tâm tiến lên. Sức chống cự của đối phương bị phá vỡ. Quân địch bắt đầu rút chạy, bỏ lại cả trận địa pháo.

Trong hoàn cảnh ấy, Hà Văn Nọa tiếp tục dẫn 20 chiến sĩ truy kích địch đến bờ sông Nậm Rốm.

Đó là những giờ phút cuối cùng trong cuộc đời người Đại đội trưởng.

Dưới bom đạn của đối phương, những người lính lần lượt bị thương. Nhưng họ vẫn tiếp tục chiến đấu. Người bị thương tự buộc chặt vết thương để tiếp tục tiến lên.

Hà Văn Nọa cũng ở lại cùng đồng đội.

Ông đã không trở về.

Người Đại đội trưởng từng mất một cánh tay trong Chiến dịch Biên giới đã ngã xuống giữa lòng chảo Điện Biên khi tuổi đời mới 26. Một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ đã được ông dành cho quân đội, cho đồng đội và cho cuộc kháng chiến giành độc lập.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Hà Văn Nọa không còn sống để chứng kiến khoảnh khắc lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm Đờ Cát. Ông đã nằm lại trên chiến trường trước ngày toàn thắng.

Nhưng chiến thắng ấy có một phần tuổi trẻ của ông.

Có những người lính được trở về sau chiến tranh để kể lại câu chuyện của mình. Cũng có những người mãi mãi không thể kể. Lịch sử phải được ghép lại từ những hồi ức của đồng đội, từ tài liệu, từ những địa danh nơi họ đã chiến đấu và từ những dòng tên được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Hà Văn Nọa thuộc về những người đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường.

Điều đặc biệt trong câu chuyện của ông là nghị lực vượt lên thương tật. Mất một cánh tay không khiến người lính ấy từ bỏ con đường chiến đấu. Trái lại, ông trở lại với chiến trường trong một hoàn cảnh mà bất kỳ ai cũng có thể cảm thấy đó là một thử thách quá lớn.

Nhưng ông đã biến mất mát của bản thân thành động lực để tiếp tục cống hiến.

Một cánh tay không còn, nhưng ý chí vẫn còn.

Tuổi đời còn rất trẻ, nhưng trách nhiệm mà ông mang trên vai lại vô cùng lớn.

Và khi đất nước cần, ông đã chọn ở lại nơi nguy hiểm nhất.

Ngày 16 tháng 12 năm 2004, tức nửa thế kỷ sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Hà Văn Nọa được Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự ghi nhận ấy đến muộn, nhưng câu chuyện về ông đã được đồng đội và lịch sử lưu giữ.

Nhìn lại cuộc đời Hà Văn Nọa, chúng ta càng hiểu rằng một người anh hùng không nhất thiết phải có một cuộc đời dài. Điều làm nên giá trị của một con người chính là cách họ sống trong những năm tháng mình có mặt trên cuộc đời.

Hà Văn Nọa chỉ sống 26 năm.

Nhưng trong 26 năm ấy, ông đã trải qua những năm tháng đất nước đầy biến động, từ một người thanh niên trở thành người lính, từ người lính trở thành cán bộ chỉ huy, từ một người bị thương mất một cánh tay trở thành Đại đội trưởng dẫn quân đánh trận mở màn Điện Biên Phủ.

Đó là một hành trình đầy gian khổ nhưng cũng đầy vẻ đẹp của lòng yêu nước.

Ngày nay, thế hệ trẻ được sống trong hòa bình, không còn phải bước qua những chiến hào đầy bom đạn như thế hệ Hà Văn Nọa. Nhưng câu chuyện của ông vẫn đặt ra một câu hỏi giản dị: Khi gặp khó khăn, chúng ta sẽ lựa chọn thế nào?

Bỏ cuộc hay tiếp tục?

Lùi bước hay cố gắng?

Hà Văn Nọa đã trả lời bằng chính cuộc đời mình.

Ông đã mất một cánh tay nhưng không mất niềm tin. Ông đối diện với thương tật nhưng không rời đội ngũ. Ông bước vào Điện Biên với một cơ thể không còn nguyên vẹn nhưng với một ý chí trọn vẹn.

Và cuối cùng, ông đã nằm lại giữa lòng chảo Điện Biên cùng những người đồng đội.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, những trận đánh năm xưa chỉ còn lại trong sách sử, những chiến hào đã phủ màu thời gian. Nhưng hình ảnh người Đại đội trưởng một tay vẫn còn đó như một biểu tượng về nghị lực và lòng trung thành với đồng đội.