NGƯỜI ĐÀN BÀ GIẤU THƯ BÁO TỬ CỦA CON ĐỂ MẸ CHỒNG KHỎI SUY SỤP
Bà Dậu là người phụ nữ nông thôn chất phác, hiền hòa, nổi tiếng là dâu trưởng đảm đang, sống hòa thuận với gia đình chồng. Nhiều năm chiến tranh, bà gánh vác việc nhà, chăm sóc cha mẹ chồng và nuôi con nhỏ khi chồng và em chồng đều ra chiến trường.
Những năm 1972, bom đạn chiến tranh như cơn lốc quét qua miền quê Nghệ An. Trong căn nhà nhỏ lợp rạ, bà Dậu sống cùng mẹ chồng già yếu, ngày ngày ngóng tin người con trai duy nhất vẫn đang chiến đấu ở chiến trường Trị – Thiên khốc liệt.
Mẹ chồng bà vốn đau ốm triền miên. Niềm hy vọng sống lớn nhất của bà cụ là lá thư của đứa con trai đang ngoài mặt trận. Mỗi lần nghe tiếng loa xã báo “có thư của bộ đội”, bà cụ lại run run chống gậy ra tận đình làng, mong thấy nét chữ quen thuộc.
Một chiều tháng chạp gió lạnh cắt da, khi đang vo gạo chuẩn bị bữa tối, bà Dậu thấy anh cán bộ bưu tá bước tới cổng, trên tay là một phong bì nhỏ được niêm phong cẩn mật. Gương mặt anh buồn rầu. Bà hiểu điều gì đó chẳng lành sắp đến.
Anh bưu tá khẽ nói:
— “Chị Dậu… Đây là giấy báo tử của cậu Lợi. Chúng tôi chia buồn với gia đình.”
Bà đứng lặng người, hai tay run lên khi nhận tờ giấy. Trong đầu bà như có tiếng sét đánh. Nhưng rồi bà bừng tỉnh khi nghe mẹ chồng trong nhà gọi với ra:
— “Phải thư thằng Lợi không con?”
Khoảnh khắc ấy, trái tim bà như thắt lại. Mẹ chồng bà già yếu, chỉ sống nhờ chút tin tức mong manh từ con trai. Bà biết nếu để cụ biết sự thật vào lúc này, cụ khó lòng chịu nổi.
Bà xoay người, giấu nhẹ phong bì vào nếp áo nâu, bước nhanh vào nhà, gắng nở một nụ cười:
— “Dạ không mẹ ơi, thư của chú Tư trong làng thôi. Họ gửi nhầm.”
Mẹ chồng bà thở dài thất vọng nhưng rồi bình tâm trở lại. Bà Dậu đun thêm ấm nước, ngồi cạnh xoa lưng mẹ, giấu đi đôi mắt đỏ hoe:
— “Rồi mai thế nào nó cũng gửi thư về. Mẹ cứ yên tâm.”
Đêm hôm ấy, khi cả làng chìm trong tiếng gió rít, bà ngồi một mình bên ngọn đèn dầu, mở thư ra. Dòng chữ “Anh Lê Văn Lợi đã anh dũng hi sinh…” khiến bà bật khóc, bàn tay run rẩy ôm lấy tờ giấy thấm đẫm nước mắt.
Nhưng sáng hôm sau, bà vẫn dậy sớm nấu cháo cho mẹ chồng, vẫn nở nụ cười hiền khi cụ hỏi:
— “Bao giờ nó về hả con?”
Bà lại đáp, nhẹ nhàng như ru:
— “Dạ rồi cũng về mẹ ạ. Bộ đội lâu lắm mới nhận được thư thôi.”
Suốt nhiều tháng sau đó, bà âm thầm chôn giấu nỗi đau mất con, không để mẹ chồng biết sự thật cho đến khi cụ khỏe hơn và tinh thần vững vàng hơn. Khi ngày báo tin đến, cụ òa khóc, còn bà thì chỉ ngồi đó, nắm lấy bàn tay run rẩy của mẹ, như một người mẹ thứ hai của chính con trai mình.
Sự hi sinh thầm lặng ấy không phải trên chiến trường, nhưng lại là một dạng dũng cảm khác — dũng cảm giữ lấy niềm tin và sức sống cho người ở lại. Câu chuyện về bà Dậu trở thành lời nhắc về những người phụ nữ nơi hậu phương: chịu đựng nhiều đau thương nhất nhưng cũng chính là người mạnh mẽ nhất.
