NGƯỜI DÂN BẢO VỆ NHÀ MÁY

Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc, nhà máy là mục tiêu đặc biệt nguy hiểm. Địch đánh nhà máy không chỉ để phá sản xuất, mà để làm tê liệt tinh thần và nhịp sống hậu phương. Ông Đặng Văn Hòa, khi ấy là công nhân kiêm dân quân tự vệ, đã sống trọn những năm tháng vừa cầm búa sản xuất, vừa cầm súng bảo vệ nhà máy.

Nhà máy nơi ông Hòa làm việc là cơ sở chế biến và cơ khí phục vụ nông nghiệp và quốc phòng. Khi chiến tranh leo thang, nhà máy không thể ngừng hoạt động, bởi mỗi ngày dừng lại là thiếu sản phẩm cho tiền tuyến. Vì vậy, song song với sản xuất, một lực lượng bảo vệ tại chỗ được thành lập, gồm chính những công nhân như ông.

Ban ngày, ông Hòa làm việc trong xưởng, ban đêm trực gác. Hầm trú ẩn được đào ngay cạnh phân xưởng, máy móc được ngụy trang bằng lưới, lá cây. Nhưng dù che chắn kỹ đến đâu, bom vẫn rơi. Có lần, bom nổ ngay sát hàng rào, sức ép làm vỡ kính xưởng, nhiều máy bị hư hỏng nặng.

Mỗi khi còi báo động vang lên, ông Hòa cùng anh em nhanh chóng đưa máy móc quan trọng xuống hầm, rồi chia nhau vào vị trí chiến đấu. Dân quân tự vệ được trang bị súng bộ binh, nhiệm vụ là bảo vệ vòng ngoài, phát hiện máy bay thấp, chống biệt kích, và cứu hỏa khi nhà máy trúng bom.

Có những đêm, bom cháy làm bốc lửa lớn trong kho nguyên liệu. Ông Hòa cùng đồng đội lao vào dập lửa giữa khói và sức nóng, chỉ với xô nước, cát và chăn ướt. Nhiều người bị bỏng, bị ngạt khói, nhưng nếu không dập kịp, cả nhà máy có thể bị thiêu rụi.

Sản xuất không được phép ngừng lâu. Sau mỗi trận bom, khi đất đá còn chưa kịp dọn hết, công nhân lại quay vào xưởng. Máy hỏng thì sửa, thiếu điện thì quay tay, miễn là còn làm được. Ông Hòa nhớ có những ngày làm việc ba ca liên tục, ngủ ngay bên máy.

Nhà máy được giữ vững qua nhiều đợt đánh phá. Sản phẩm vẫn đều đặn xuất xưởng, chuyển ra tiền tuyến. Với ông Hòa, đó là niềm tự hào lớn nhất: giữ được nhà máy cũng là giữ được mạch sống của hậu phương.