Người dân công chở vũ khí bằng xe đạp thồ
Ông Lê Văn Đệ (sinh năm 1932, Hà Tĩnh) là dân công hỏa tuyến nổi tiếng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), đã dùng chiếc xe đạp thồ cải tiến chở hơn 100kg đạn dược mỗi chuyến vượt núi rừng, trở thành một biểu tượng của sự sáng tạo và lòng quả cảm của nhân dân.
Ông Đệ mới 22 tuổi khi tham gia dân công hỏa tuyến trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông sử dụng chiếc xe đạp thồ, tăng cường sức chở bằng cách buộc thêm hai thanh tre hai bên, mỗi chuyến chở tới 100-120kg hàng, gồm gạo, đạn, thuốc men. Đường núi hiểm trở, nhiều đèo cao, ông vừa đẩy vừa thồ, có khi phải xuống dắt bộ 10 cây số. Một lần gần đèo Lũng Lô, máy bay Pháp bất ngờ ném bom, xe đạp của ông lật đổ, hàng văng tung tóe. Ông bị thương ở tay nhưng vẫn cố gắng gom hàng và tiếp tục hành trình, về đến kho quân nhu an toàn. Ông được tặng Huân chương Lao động hạng Nhì. Sau chiến tranh, ông về quê làm nông. Ông thường bảo con cháu: "Chiếc xe đạp thồ của tôi nhỏ bé nhưng chở cả giấc mơ độc lập. Mỗi bánh xe lăn là mỗi bước tiến của dân tộc, và tôi tự hào vì đã góp bánh xe ấy vào lịch sử".
