Người dân công hỏa tuyến ở Điện Biên Phủ (1954)

Cụ Hoàng Văn Lân (dân tộc Tày, quê Cao Bằng) từng kể lại:

“Chúng tôi gùi gạo, đạn, cáng thương binh suốt đêm, tránh máy bay Pháp. Có hôm chân phồng rộp, máu thấm cả dép lốp nhưng không ai dám nghỉ, vì bộ đội phía trước đang chờ từng bao gạo.”

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, hàng chục vạn dân công như cụ Lân đã đi bộ hàng trăm cây số, góp phần quyết định vào chiến thắng. Nhiều người không cầm súng, nhưng hy sinh thầm lặng không kém người lính ngoài mặt trận.