NGƯỜI DÂN CƯU MANG CHIẾN SĨ LẠC ĐƠN VỊ

Tôi là Vũ Thị Hảo, sinh năm 1933, quê ở xã Đông Phong, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình ( nay là xã Đông Hưng tỉnh Hưng Yên). Tôi không cầm súng, không biết chiến thuật. Nhưng có một lần trong đời, tôi hiểu rất rõ thế nào là ranh giới giữa sự sống và cái chết, khi một người lính lạc đơn vị bước vào nhà tôi giữa đêm mưa gió.

1. Đêm người lính gõ cửa

Đó là một đêm cuối năm 1971. Trời mưa dầm, gió bấc thổi hun hút. Tôi vừa dỗ các con ngủ thì nghe tiếng gõ cửa rất khẽ.

Mở cửa ra, tôi thấy một chàng trai trẻ, áo quần rách bươm, người run bần bật. Anh nói rất nhỏ:
– Mẹ ơi… cho con trú nhờ…

Chỉ một câu ấy thôi, tim tôi thắt lại. Tôi hiểu ngay: bộ đội.

Tôi không hỏi gì thêm. Tôi kéo anh vào nhà, đóng cửa lại. Ngoài kia, tiếng chó sủa vọng lại từ đầu làng.

2. Người lính lạc đơn vị

Anh tên là Lê Văn Thành, mới ngoài hai mươi. Đơn vị bị bom đánh tan đội hình. Anh bị sức ép, ngất đi. Khi tỉnh lại thì không còn thấy ai.

Anh đi suốt hai ngày trong rừng, đói, rét, cho đến khi lần ra được làng tôi.

Nghe anh kể, tôi chỉ nói:
– Ở đây đã, rồi tính.

Nhưng trong lòng tôi biết: giữ anh lại là mang họa cho cả nhà.

3. Quyết định trong im lặng

Nhà tôi nghèo, chỉ có gian bếp và buồng nhỏ. Tôi cho anh xuống hầm bí mật dưới nền bếp, vốn đào từ những năm trước để tránh bom.

Tôi dặn:
– Có chuyện gì cũng không được lên tiếng.

Anh gật đầu, nước mắt chảy dài.

4. Chăm sóc người lính như con

Anh bị thương ở chân, sốt cao. Tôi nấu nước lá, giã thuốc nam, băng lại vết thương. Cơm nhà có bao nhiêu, tôi xén bớt phần của mình cho anh.

Có đêm, anh mê man, gọi mẹ. Tôi ngồi bên, vỗ về như vỗ con ruột.

Trong chiến tranh, người ta học được cách thương nhau rất nhanh.

5. Khi địch lùng sục

Hai ngày sau, địch về làng. Chúng hỏi từng nhà:
– Có thấy bộ đội không?

Tim tôi đập loạn. Tôi vẫn gánh nước, nhóm bếp, làm việc như thường. Tôi cố để mọi thứ thật bình thường, bởi chỉ cần khác đi một chút là đủ chết.

Chúng vào nhà tôi, soi mói. Tôi giả vờ mắng con làm bẩn bếp, khói bốc lên mù mịt. Tên lính ho sặc, chửi thề rồi bỏ đi.

Dưới hầm, tôi nghe tiếng thở dồn dập của người lính.

6. Những ngày sống trong sợ hãi

Suốt gần một tuần, tôi và anh sống trong căng thẳng. Ban ngày anh nằm im dưới hầm. Đêm tôi mới mang cơm xuống.

Có lúc anh nói:
– Nếu nguy hiểm quá, mẹ cứ để con đi.

Tôi quát khẽ:
– Im. Ra ngoài là chết.

Nói vậy nhưng trong lòng tôi lo đến thắt ruột.

7. Tình làng nghĩa xóm

Tôi không làm việc ấy một mình. Một vài người hàng xóm biết chuyện. Họ giữ kín, thay nhau canh gác, báo động khi thấy động.

Có người mang thêm nắm gạo, ít thuốc. Không ai nói nhiều. Chúng tôi hiểu: một người lộ là tất cả cùng chết.

8. Hành trình đưa người lính trở về

Khi vết thương đỡ hơn, chúng tôi liên lạc được với du kích. Một đêm không trăng, anh Thành được đưa đi theo lối mòn sau làng.

Trước khi đi, anh nắm tay tôi:
– Nếu con còn sống, con sẽ quay lại tìm mẹ.

Tôi gật đầu, không dám nhìn theo. Tôi sợ nếu nhìn, tôi sẽ khóc.

9. Tin tức sau chiến tranh

Nhiều năm sau, khi hòa bình, có một người đàn ông mặc quân phục tìm về làng. Anh đứng trước cửa nhà tôi, chào rất nghiêm.

Anh nói:
– Con là Thành đây.

Tôi nhìn anh, nhận ra ngay ánh mắt ấy. Tôi khóc như chưa từng khóc.

10. Lời kết của người cưu mang

Chiến sĩ lạc đơn vị không lạc vào nhà tôi. Anh lạc vào lòng dân.

Trong chiến tranh, dân có thể nghèo, có thể sợ,
nhưng dân không bao giờ bỏ người lính.

Chúng tôi cưu mang bộ đội không phải vì gan dạ,
mà vì không nỡ để một người con của đất nước chết tức tưởi giữa đường.

Và nếu thời gian quay lại,
tôi vẫn sẽ mở cửa trong đêm mưa ấy,
vì tôi biết: mở cửa cho người lính là mở cửa cho lương tâm của mình.