"NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG BUÔN MA THUỘT" – Y BLÔK ÊBAN

Đầu tháng 3 năm 1975, đại ngàn Tây Nguyên đứng trước một thời khắc lịch sử chuyển mình. Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam quyết định chọn Buôn Ma Thuột – "thủ phủ" chiến lược của toàn bộ vùng Cao Nguyên Trung phần – làm mục tiêu tiến công then chốt mở màn cho Đại thắng Mùa Xuân 1975.

Tuy nhiên, Buôn Ma Thuột được quân địch phòng thủ cực kỳ cẩn và kiên cố. Trái tim của hệ thống phòng ngự này là Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23 Ngụy, căn cứ Mai Hắc Đế và sân bay Hòa Bình. Bao quanh thị xã là mạng lưới đồn bốt, bãi mìn, cùng hệ thống rào thép gai nhiều lớp. Nếu đánh chính diện từ ngoài vào theo các con đường lộ chính, quân ta sẽ gặp phải hỏa lực pháo binh và máy bay địch đánh trả dữ dội, dễ bị tổn thất và mất đi yếu tố bất ngờ.

Nhận nhiệm vụ trọng yếu về quân sự và dân vận tại địa bàn, Y Blôk Êban – Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Cách mạng tỉnh Đắk Lắk, vị tướng mang dòng máu Êđê – hiểu rằng: Thắng bại của trận đánh nằm ở yếu tố bất ngờ, và muốn bất ngờ thì phải mở ra một con đường mà kẻ thù không bao giờ nghĩ tới.

Y Blôk Êban là người con của buôn làng, thuộc từng khe suối, từng dải rừng cao su bạt ngàn bao quanh Buôn Ma Thuột từ thời niên thiếu. Trong cái lạnh se xắt của đêm Tây Nguyên trước ngày nổ súng, dưới ngọn đèn dầu chập chờn tại căn hầm chỉ huy dã chiến, ông cùng các cán bộ du kích Êđê, M'Nông thức trắng đêm bên tấm bản đồ quân sự.

– "Mấy anh em chú ý!" – Giọng Y Blôk Êban trầm ấm nhưng âm vang như tiếng cồng chiêng – "Thị xã như chiếc tổ ong, kẻ thù đang căng mắt gác các ngả đường nhựa. Nhưng đại ngàn cao su và những con đường mòn rừng già chính là nhà của chúng ta. Ta phải đưa xe tăng, pháo lớn của chủ lực đi xuyên lòng rừng, áp sát tận sào huyệt giặc trước khi chúng kịp choàng tỉnh!"

Bằng uy tín sâu rộng và tấm lòng thủy chung với đồng bào, Y Blôk Êban đã huy động hàng trăm chiến sĩ du kích, thanh niên xung phong và đồng bào các buôn làng Êđê tham gia chiến dịch bí mật mở đường.

Đêm đêm, dưới những tán cây cao su dày đặc mịt mùng, không một ánh đèn, không một tiếng động lớn, các đội du kích bản địa do Y Blôk Êban chỉ đạo đã tỉ mỉ phát quang từng ngọn cỏ, đắp từng mép suối, vô hiệu hóa từng bãi mìn ngầm của địch. Họ luồn lách qua những khe hở hẹp của rào thép gai, đánh dấu các "tọa độ an toàn" bằng những vệt vỏ cây phát quang bí mật.

Đêm 9, rạng sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975.

Cả Buôn Ma Thuột chìm trong giấc ngủ. Kẻ thù hoàn toàn chủ quan vì cho rằng quân giải phóng sẽ tấn công Pleiku hoặc Kontum ở phía Bắc.

Trong màn đêm mịt mùng của rừng cao su, các chiến sĩ du kích Êđê lặng lẽ đi trước làm "mắt thần". Phía sau họ, các lữ đoàn xe tăng T-54 và pháo hạng nặng 130mm của Binh đoàn Tây Nguyên rầm rộ nối đuôi nhau. Tiếng động cơ xe tăng được tiếng gió ngàn và hàng vạn tán cây cao su che khuất, nhích từng mét tiến thẳng vào nội đô.

Đúng 2 giờ 03 phút sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975. Hiệu lệnh tiến công phát ra.

BÙNG...! OÀNH...!

Hàng ngàn quả pháo pháo binh ta từ các vị trí bất ngờ đồng loạt nhả đạn, trút mưa lửa xuống Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23 và sân bay Hòa Bình.

Cùng lúc đó, các dải rào bảo vệ phía sau của căn cứ địch bị đứt tung. Các đoàn xe tăng T-54 do lực lượng của Y Blôk Ēban dẫn đường bất ngờ húc văng cổng phụ, phun lửa lao thẳng vào trung tâm chỉ huy địch. Lính Ngụy trong căn cứ hoảng loạn tột độ, không kịp trở tay vì không thể ngờ rằng xe tăng hạng nặng của đối phương lại có thể chui lên ngay từ sau lưng mình.

Trận đánh diễn ra vô cùng dũng mãnh và nhanh gọn. Chỉ trong vòng hơn một ngày đêm, đến ngày 11 tháng 3 năm 1975, lá cờ quyết thắng đã tung bay kiêu hãnh trên đỉnh Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23. Buôn Ma Thuột hoàn toàn được giải phóng.

Trận thắng Buôn Ma Thuột tháng 3 năm 1975 đã tạo nên một đòn nock-out chiến lược, làm rung chuyển toàn bộ bộ máy quân sự Sài Gòn, mở ra dây chuyền sụp đổ của địch ở Tây Nguyên và tạo tiền đề quyết định cho Đại thắng Mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Tên tuổi và cuộc đời của Thiếu tướng Y Blôk Êban – "Người dẫn đường Buôn Ma Thuột" – đã trở thành một huyền thoại đẹp đẽ của đại ngàn. Ông là minh chứng ngời sáng cho tình đoàn kết sắt đá giữa các dân tộc Tây Nguyên với cách mạng, với Tổ quốc Việt Nam thống nhất.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa xuân lịch sử ấy. Thành phố Buôn Ma Thuột hôm nay đã vươn mình trở thành "thủ phủ cà phê" sầm uất và hiện đại của cả nước. Những con đường nhựa rộng lớn rợp bóng cây xanh, những buôn làng ấm no với tiếng khèn, tiếng cồng chiêng rộn rã mỗi độ xuân về.

Nhưng hình ảnh vị tướng già Êđê Y Blôk Êban cùng những chiến sĩ du kích dẫn đường đêm năm xưa vẫn mãi khắc sâu trong lòng người dân Tây Nguyên. Tinh thần, trí tuệ và lòng yêu nước quật cường của ông là ngọn đuốc bất tử thắp sáng lòng tự hào dân tộc, nhắc nhở thế hệ hôm nay luôn biết trân trọng giá trị vô giá của hòa bình và tiếp tục cống hiến để xây dựng Tây Nguyên ngày càng giàu đẹp, bền vững.