NGƯỜI DÂN GỠ BOM BI KHỎI SÂN TRƯỜNG

Mùa hè năm 1972, chiến tranh ở miền Bắc bước vào thời điểm ác liệt nhất. Máy bay Mỹ liên tục trút bom xuống các công trình dân sinh, trường học, bệnh viện để gieo sợ hãi. Hạ Sơn – một xã nhỏ giữa vùng trung du – cũng không nằm ngoài mục tiêu ấy.

Sáng ngày 12 tháng 6 năm ấy, khi trống trường vừa điểm, học sinh đang xếp hàng vào lớp thì tiếng còi báo động vang lên xé toạc bầu trời. Tất cả giáo viên vội vàng đưa học sinh xuống hầm trú ẩn. Chỉ vài phút sau, loạt bom bi rơi xuống như những chùm quả đỏ sáng rực, nổ đanh và lan rộng.

Khi tiếng máy bay vừa khuất, thầy cô bước lên khỏi hầm thì chết lặng: cả sân trường phủ đầy bom bi chưa nổ. Mỗi quả chỉ to bằng nắm tay, có chiếc còn long lanh ánh bạc dưới nắng sớm, trông nhỏ bé nhưng khủng khiếp hơn bất cứ thứ gì.

Chỉ cần một viên đá lăn, một bước chân lỡ, thậm chí một tiếng động mạnh… là cả khu trường học có thể hóa thành biển lửa.

Các thầy cô đứng quanh, mặt tái đi. Nhiều trẻ em trong hầm khóc thút thít, không biết cái chết đang lẩn khuất chỉ cách mình vài bước.

Ngay lúc ấy, một người đàn ông gầy gò, áo nâu xắn cao, chạy tới. Đó là ông Lê Văn Sử, một nông dân trong làng, trước từng là dân quân, có chút hiểu biết về bom đạn. Khi vừa nghe tin trường bị rải bom bi, ông bỏ cả lưỡi cày, chạy thẳng sang, tim như bóp nghẹt vì con gái út của ông cũng học ở đây.

Nhìn sân trường đầy những “hạt tử thần”, ông Sử im lặng rất lâu. Rồi ông nói với thầy hiệu trưởng:

– Thầy ơi, cho tôi vào gỡ. Không thì nổ lúc nào không biết.

Thầy hiệu trưởng hoảng hốt:

– Không được! Nguy hiểm lắm! Phải chờ công binh huyện!

Nhưng ông Sử lắc đầu:

– Khoảng cách từ thị trấn đến đây hơn hai giờ đi bộ. Không chờ kịp đâu. Nắng lên, bom nóng là nổ.

Câu nói như xoáy vào lòng mọi người.

Ông Sử cởi chiếc áo nâu, chỉ mặc mỗi chiếc áo lót mỏng. Ông quấn khăn vào tay để giảm chấn động, rồi bước chậm vào sân trường – nơi cái chết đang rình rập dưới mỗi bước chân.

Mỗi người nín thở. Thầy cô ôm chặt lũ trẻ, như sợ chỉ một tiếng động cũng khiến cả sân trường bùng lên.

Ông Sử cúi xuống, nâng từng quả bom bi lên như nâng trứng. Có quả còn đang rỉ khói nhẹ – dấu hiệu của kíp nổ chưa bung. Ông vừa nhấc vừa lắng tai, có lúc dừng lại vì nghe tiếng lách tách rất nhỏ từ ruột quả bom.

Ông bình tĩnh đặt chúng vào một chiếc thùng cát đã được chuẩn bị, rồi đào hố ở góc sân, chôn xuống. Mỗi quả bom ông gỡ xong là một nhịp thở của người đứng ngoài lại bật trở lại lồng ngực.

Một giờ trôi qua. Hai giờ trôi qua.

Mồ hôi ướt đẫm lưng áo, nhưng ông Sử không hề chậm lại. Hơn một trăm quả bom bi, quả nào cũng như một sinh mạng giao phó trong đôi bàn tay gân guốc ấy.

Đến quả cuối cùng, khi ông nhấc lên, nó phát ra một tiếng tách nhỏ như bẻ mảnh tre. Mọi người chết điếng. Ông Sử đứng im, thở thật nhẹ, ghì chặt kíp nổ đang rung lên giữa hai ngón tay. Chỉ cần lệch đi vài milimét, mọi thứ sẽ kết thúc.

Phải gần một phút sau, ông mới đưa được nó vào thùng cát. Cả sân trường đồng loạt òa lên như vừa đi qua cửa tử.

Ông Sử ngồi phịch xuống đất, mặt tái nhợt, rồi mới nở một nụ cười mệt mỏi:

– Thế là các cháu được đi học tiếp rồi…

Câu nói giản dị nhưng khiến bao người rơi nước mắt.

Chiều hôm ấy, công binh huyện về tiếp tục kiểm tra. Khi biết ông Sử đã tự mình vô hiệu hóa toàn bộ bom bi, ai cũng lặng đi. Một chiến sĩ trẻ nắm lấy tay ông, nói:

– Chú đúng là người hùng của bọn cháu.

Ông chỉ cười, ánh mắt hiền khô:

– Tôi chỉ nghĩ… nếu không gỡ, các cháu không còn sân mà chạy, không còn lớp mà học.

Nhiều năm sau chiến tranh, sân trường Hạ Sơn được lát gạch, xây thêm dãy phòng mới. Nhưng dưới gốc phượng già vẫn còn một tấm bia nhỏ:

“Để ghi nhớ người nông dân Lê Văn Sử – người đã cứu cả ngôi trường trong sáng 12/6/1972.”

Ngày khai giảng, lũ trẻ vẫn chạy tung tăng, tiếng trống trường vẫn vang vang. Không ai còn nhớ đến những quả bom bi từng nằm lẩn khuất dưới mỗi bước chân. Nhưng hình ảnh người đàn ông áo nâu, lặng lẽ gỡ từng quả bom, vẫn sống mãi – như một biểu tượng của lòng dũng cảm thầm lặng trong thời hoa lửa.