Người dân mang nước ra đón bộ đội

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Khi kể về những ngày cuối cuộc kháng chiến, ông nói rằng có những hình ảnh không cần tiếng súng hay cờ hoa vẫn làm người lính nhớ suốt đời. Một trong những hình ảnh ấy là người dân mang nước ra đón bộ đội.

Đó là sau một chặng hành quân thần tốc.

Đơn vị của ông đi liên tục nhiều ngày qua đường đất đỏ, dốc núi và những vùng vừa giải phóng. Nắng tháng tư hắt xuống mặt đường nóng rát. Bi đông của nhiều người đã gần cạn.

Đến gần trưa, đội hình đi qua một xóm nhỏ ven đường.

Những mái nhà còn lỗ chỗ vết đạn.

Hàng rào tre mới được dựng lại.

Khói bếp bay lên mỏng manh trong nắng.

Người dân nghe tiếng bước chân bộ đội liền chạy ra đường.

Có bà mẹ già.

Có chị phụ nữ còn quấn khăn.

Có những em nhỏ chân đất đứng nép sau lưng mẹ.

Một cụ ông vội xách từ trong nhà ra một thùng nước chè xanh còn bốc khói.

Ông gọi lớn:

“Các chú bộ đội, vào uống nước đã!”

Đội hình đang đi bỗng chậm lại.

Tiểu đội trưởng Hậu ra hiệu dừng ngắn.

Anh em lần lượt bước vào bóng râm bên hiên nhà.

Cụ Dinh kể:

“Lúc ấy cổ khô rát, nhưng nhìn bà con còn thấy nghẹn hơn.”

Một chị phụ nữ rót nước vào từng chiếc bát sành.

Nước chè xanh nóng và hơi chát.

Dinh cầm bát nước, hai tay còn dính bụi đỏ.

Chị nhìn anh rồi hỏi:

“Các chú đi từ ngoài Bắc vào à?”

“Dạ, Nghệ An.”

Chị khựng lại một chút rồi cười:

“Xa thế.”

Nụ cười vừa thương vừa quý.

Một bà cụ mang thêm chiếc ấm nhôm ra, giục liên tục:

“Uống đi con, uống cho đã khát.”

Hòa vừa uống vừa cười:

“Bà cho nhiều quá, tụi con ngại.”

Bà cụ lắc đầu:

“Các con còn ngại gì nữa.”

Câu nói giản dị ấy làm cả mấy người lính im lặng.

Bên đường, những em nhỏ tò mò nhìn ba lô, khẩu súng và đôi dép cao su đã mòn đến đế.

Một cậu bé hỏi:

“Chú đi đánh giặc hả?”

Hòa xoa đầu cậu:

“Ừ, đi cho các cháu được đi học.”

Cậu bé gật đầu rất nghiêm túc, khiến mọi người bật cười.

Tiếng cười vang lên giữa trưa nắng làm không khí nhẹ hẳn đi.

Cụ Dinh kể:

“Chúng tôi chỉ nghỉ chừng mười phút, nhưng cảm giác như được tiếp thêm sức.”

Trước khi đi, tiểu đội trưởng Hậu lấy ít thuốc cảm trong túi đưa cho bà cụ vì thấy bà ho nhiều.

Bà xua tay:

“Để các chú dùng.”

Hậu nhẹ nhàng đặt gói thuốc lên bàn:

“Bà giữ lấy.”

Bà nhìn gói thuốc rồi nhìn những người lính trẻ, mắt đỏ hoe.

Khi đội hình chuẩn bị tiếp tục hành quân, người dân đứng thành hàng bên đường.

Không có cờ hoa.

Không có loa đài.

Chỉ có những bàn tay vẫy theo và những câu dặn mộc mạc:

“Đi mạnh giỏi nhé!”

“Giữ gìn sức khỏe!”

“Đánh thắng rồi về!”

Dinh quay lại nhìn lần cuối.

Bà cụ vẫn đứng dưới gốc cau, một tay giữ ấm nước, một tay đưa lên che nắng để nhìn theo đoàn quân.

Hình ảnh ấy theo ông suốt hơn nửa thế kỷ.

Chiều hôm đó, hành quân dưới nắng gắt, Hòa bỗng nói:

“Bát nước hồi trưa ngon thật.”

Dinh cười:

“Ngon vì khát thôi.”

Hòa lắc đầu:

“Không. Ngon vì là nước của bà con.”

Cả hai im lặng một lúc rồi bước tiếp.

Nhiều năm sau, tôi hỏi cụ Dinh:

“Điều gì khiến cụ nhớ mãi lần ấy?”

Ông trả lời rất chậm:

“Là đôi bàn tay bà cụ run run rót nước cho từng người.”

Rồi ông nói thêm:

“Người lính đi qua chiến tranh không chỉ nhờ cơm gạo. Nhiều khi nhờ tình thương của nhân dân.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng trong những năm tháng gian khổ nhất, mối gắn bó giữa bộ đội và nhân dân không phải là khẩu hiệu. Nó hiện lên trong những việc rất nhỏ: một bát nước chè, một củ khoai luộc, một chỗ trú mưa hay một lời dặn trước lúc lên đường.

Người dân mang nước ra đón bộ đội vì thế không chỉ là câu chuyện về cơn khát giữa trưa nắng. Đó là câu chuyện về tình quân dân – thứ tình cảm đã nuôi dưỡng, che chở và tiếp sức cho những người lính trên suốt con đường chiến tranh.

Và có lẽ, trong ký ức của người cựu chiến binh năm ấy, bát nước chè xanh dưới mái hiên nghèo còn ấm hơn cả nắng tháng tư, bởi trong đó có sự biết ơn, niềm tin và tình thương của những người dân vừa bước ra khỏi khói lửa chiến tranh.