Người dân quân giữ pháo đài Vịnh Mốc

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, vùng đất Quảng Trị là nơi hứng chịu bom đạn ác liệt nhất miền Trung. Để tránh sự tàn phá của bom đạn, người dân xã Vĩnh Thạch đã đào nên Địa đạo Vịnh Mốc, một hệ thống địa đạo kiên cố sâu trong lòng đất. Không chỉ là nơi trú ẩn, địa đạo còn trở thành căn cứ sinh hoạt, chiến đấu và bảo vệ làng của lực lượng dân quân. Trong số những người dân gắn bó với địa đạo có Nguyễn Văn Hòa, một dân quân trẻ của làng Vịnh Mốc. Khi chiến tranh leo thang vào những năm 1960, Hòa mới ngoài 20 tuổi nhưng đã tình nguyện tham gia lực lượng tự vệ địa phương. Ban ngày, Hòa cùng bà con xuống địa đạo sinh hoạt và bảo vệ trẻ em, người già. Ban đêm, anh cùng tổ dân quân lên mặt đất để quan sát tình hình và bảo vệ khu vực ven biển. Nhiệm vụ của họ là phát hiện tàu chiến, máy bay địch và hỗ trợ bộ đội khi cần thiết. Cuộc sống dưới địa đạo vô cùng gian khổ. Ánh sáng chỉ le lói từ những chiếc đèn dầu nhỏ, không khí ẩm và chật hẹp. Nhưng với người dân nơi đây, đó lại là “ngôi làng dưới lòng đất” giúp họ tồn tại giữa mưa bom. Có một lần máy bay Mỹ đánh phá dữ dội khu vực ven biển gần làng. Hòa cùng đồng đội lập tức lên mặt đất để hỗ trợ bộ đội sơ tán người dân và kiểm tra các lối vào địa đạo. Khi bom vừa dứt, họ nhanh chóng quay lại mặt đất để giúp khắc phục những đoạn hầm bị sạt lở. Trong nhiều năm chiến tranh, Hòa và đồng đội đã bảo vệ an toàn cho hàng trăm người dân sống trong hệ thống địa đạo. Những ca trực thâu đêm và những lần lên mặt đất giữa bom đạn đã trở thành một phần ký ức không thể quên của tuổi trẻ anh. Sau ngày hòa bình lập lại, địa đạo Vịnh Mốc trở thành một di tích lịch sử, thu hút nhiều người đến tham quan. Mỗi khi có dịp quay lại nơi ấy, Hòa thường kể cho con cháu nghe về những năm tháng sống dưới lòng đất, khi cả làng cùng nhau vượt qua chiến tranh. Câu chuyện của người dân quân Nguyễn Văn Hòa là một lát cắt nhỏ trong bức tranh lớn của thời hoa lửa. Nó cho thấy sức mạnh của lòng đoàn kết và ý chí kiên cường của người dân miền Trung – những con người đã biến lòng đất thành pháo đài để bảo vệ quê hương.