Người dân quân giữ trạm gác làng

Bà Đặng Thị Lý, sinh năm 1949, từng là dân quân tự vệ tại Quảng Ngãi năm 1967. Bà kể rằng trong những năm chiến tranh, mỗi làng đều có các trạm gác để cảnh giới và bảo vệ người dân. Theo lời bà Lý, dân quân thường thay nhau trực gác cả ngày lẫn đêm để kịp thời báo động khi có địch. Bà nhớ nhất một đêm tháng 8 năm 1967. Hôm đó, bà cùng một số dân quân khác được phân công trực tại trạm gác đầu làng. Trong tổ có một người tên Phạm Văn Dũng, quê ở Quảng Ngãi, mới 20 tuổi. Dũng là người nhanh nhẹn, luôn xung phong trực những ca đêm. Bà Lý kể rằng khoảng nửa đêm, Dũng phát hiện có dấu hiệu lạ ở phía cánh đồng. Anh lập tức ra hiệu cho mọi người chuẩn bị báo động. Ông bà kể rằng Dũng nhanh chóng chạy vào làng để gõ kẻng báo hiệu cho người dân xuống hầm trú ẩn. Nhờ có anh, cả làng kịp thời chuẩn bị trước khi địch tiến vào. Nhưng trong lúc quay trở lại trạm gác để tiếp tục quan sát, Dũng đã chạm trán với toán địch đang tiến vào từ phía ngoài. Để giữ chân địch và tạo thêm thời gian cho dân làng, anh nổ súng thu hút sự chú ý. Bà Lý kể rằng tiếng súng vang lên trong đêm tối cho đến khi im bặt. Sau trận càn, người dân quay lại trạm gác thì thấy anh đã ngã xuống ngay bên cột gác. Nhờ có anh, cả làng đã tránh được thiệt hại lớn trong đêm hôm ấy. Nhiều năm sau, mỗi lần đi qua vị trí trạm gác cũ, bà Đặng Thị Lý vẫn nhớ đến người dân quân trẻ tuổi đã đánh đổi mạng sống để bảo vệ bình yên cho làng quê. Với bà, Dũng mãi mãi là người giữ trạm gác làng năm ấy.