NGƯỜI DÂN SẢN XUẤT TRONG SƠ TÁN
Câu chuyện về người dân vừa sơ tán tránh bom, vừa tổ chức sản xuất để bảo đảm lương thực, không để hậu phương bị tê liệt trong chiến tranh ác liệt.
Trong chiến tranh, sơ tán không có nghĩa là ngừng sống, ngừng làm việc. Trái lại, càng sơ tán, người dân càng phải duy trì sản xuất để nuôi mình, nuôi bộ đội và giữ hậu phương không gục ngã. Ông Nguyễn Văn Sáng là người đã trải qua nhiều năm sản xuất trong điều kiện sơ tán liên tục, nơi mỗi ngày đều là một thử thách.
Khi chiến tranh leo thang, làng ông Sáng nhiều lần phải sơ tán khỏi khu vực bị đánh phá. Nhà cửa bỏ lại, ruộng đồng nằm xa nơi trú ẩn. Nhưng ruộng không thể bỏ hoang. Ông Sáng cùng bà con tổ chức sản xuất lưu động, ban ngày tranh thủ ra ruộng, ban đêm quay về nơi sơ tán.
Sản xuất trong sơ tán thiếu đủ thứ: dụng cụ, giống, phân bón. Nhiều khi, cuốc xẻng phải chia nhau dùng, làm theo ca. Giống lúa, giống rau được giữ rất kỹ, mang theo bên người khi sơ tán. Ông Sáng nhớ có lần, cả gia đình phải đi bộ nhiều cây số, mỗi người mang theo một ít giống, coi như của cải quý nhất.
Nguy hiểm luôn rình rập. Có hôm, đang cấy thì còi báo động vang lên, mọi người bỏ ruộng chạy xuống hầm, lúa cấy dở để lại. Khi trở lại, nhiều thửa ruộng bị bom phá, nước tràn ngập. Nhưng họ không bỏ, mà khắc phục, cấy lại, chấp nhận mất công để giữ vụ mùa.
Ngoài ruộng lúa, ông Sáng còn tham gia tăng gia trồng rau, nuôi gà, nuôi lợn ngay tại nơi sơ tán. Chuồng trại làm tạm bằng tre nứa, dễ tháo dỡ khi phải di chuyển. Thức ăn thiếu, họ tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, rau dại. Mỗi cân thịt, mỗi bó rau đều được tính toán kỹ.
Sản phẩm làm ra không chỉ để ăn, mà còn đóng góp cho hậu cần địa phương. Dù bản thân thiếu thốn, ông Sáng và gia đình vẫn sẵn sàng góp phần của mình. Ông nói: “Mình còn làm được là còn nuôi được kháng chiến.”
Sau chiến tranh, làng quê trở lại, nhà cửa dựng lại từ đầu. Nhìn ruộng đồng yên bình, ông Sáng nhớ về những năm sản xuất trong sơ tán, nơi người dân đã chứng minh rằng: bom đạn có thể phá nhà, nhưng không phá được ý chí lao động.
