Người dẫn xe tăng vào Long Khánh

Trong một trận đánh ở đô thị, xe tăng có thể có hỏa lực và sức cơ động mạnh, nhưng một chiếc xe tăng vẫn cần biết mình phải đi đâu.

Đặc biệt ở một địa bàn như Long Khánh năm 1975, nơi các tuyến đường, căn cứ quân sự, khu dân cư và vị trí phòng thủ đan xen, việc tìm đúng đường tiến vào nội ô là một nhiệm vụ không thể giao hoàn toàn cho bản đồ.

Những người hiểu rõ địa bàn lúc ấy chính là lực lượng biệt động và cơ sở địa phương.

Nguyễn Văn Hoàng là một trong những chiến sĩ biệt động Long Khánh được nhắc đến trong ký ức về Chiến dịch Xuân Lộc.

Trước khi chiến dịch bắt đầu, lực lượng biệt động địa phương đã nhiều năm hoạt động tại Long Khánh. Họ hiểu các tuyến đường, khu vực dân cư và những địa bàn mà lực lượng bên ngoài khó nắm được đầy đủ.

Sáng 9-4-1975, Chiến dịch Xuân Lộc mở màn.

Pháo binh chiến dịch đồng loạt bắn vào các mục tiêu quan trọng trong thị xã. Sau tiếng pháo, các mũi bộ binh và xe tăng bắt đầu tiến vào.

Trong đội hình ấy có những người biệt động địa phương làm nhiệm vụ dẫn đường.

Nguyễn Văn Hoàng cùng Đào Bá Lượng trực tiếp dẫn đoàn xe tăng của quân ta tiến vào khu vực Long Khánh.

Đối với những người lính biệt động, đây là công việc mà họ đã chuẩn bị bằng nhiều năm hoạt động trên địa bàn.

Người dẫn đường phải xác định tuyến tiến quân, tránh những khu vực có thể bị phục kích và giúp đội hình không bị lạc khi chiến sự diễn ra.

Trong điều kiện tiếng pháo và tiếng súng liên tục vang lên, đường đi cũng có thể thay đổi rất nhanh. Một đoạn đường tưởng an toàn trước đó có thể trở thành khu vực nguy hiểm chỉ sau vài phút.

Vì vậy, kinh nghiệm địa bàn của người biệt động trở thành một yếu tố quan trọng.

Ngày 9-4, các đơn vị của ta tiến công từ nhiều hướng. Sư đoàn 7 và Sư đoàn 341 tiến vào Long Khánh, đồng thời lực lượng địa phương và biệt động hoạt động trong nội ô.

Các mục tiêu quan trọng như tòa hành chính, cơ quan tình báo và các căn cứ quân sự lần lượt trở thành những điểm giao tranh.

Trong những ngày tiếp theo, đối phương tăng cường lực lượng và phản kích mạnh.

Thế trận chuyển từ tiến công trực tiếp sang bao vây và cô lập. Những người biệt động địa phương tiếp tục tham gia chiến đấu và hỗ trợ lực lượng bên ngoài.

Đêm 20-4, đối phương bắt đầu rút khỏi Xuân Lộc.

Rạng sáng 21-4, Long Khánh được giải phóng.

Những người như Nguyễn Văn Hoàng không phải là những cái tên thường xuất hiện trong các sách lịch sử phổ thông. Nhưng nếu thiếu họ, câu chuyện về việc các đơn vị chủ lực tiến vào một đô thị xa lạ sẽ không đầy đủ.

Họ là những người biết địa bàn.

Họ biết con đường nào dẫn tới đâu, khu vực nào cần tránh và lực lượng địa phương đang ở vị trí nào.

Vì vậy, hình ảnh một chiến sĩ biệt động đi trước đoàn xe tăng có một ý nghĩa đặc biệt.

Phía trước những cỗ máy chiến đấu lớn là một con người đang tìm đường.

Và đằng sau công việc ấy là nhiều năm hoạt động bí mật ngay trên chính mảnh đất Long Khánh.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Hoàng giúp bổ sung một góc nhìn khác về Chiến dịch Xuân Lộc: chiến thắng không chỉ được tạo nên bởi hỏa lực và quân số, mà còn bởi sự am hiểu địa bàn của những lực lượng đã bám trụ nơi đây trong nhiều năm.