Người đào giao thông hào trong đêm

Những năm 1967–1968, khu vực Dốc Miếu được xem là “cửa ngõ lửa” phía Bắc Quảng Trị. Bom đạn cày xới từng triền đồi, hệ thống rào chắn và đồn bốt dày đặc khiến nơi đây luôn trong tình trạng căng thẳng. Trong một đơn vị công binh bám trụ gần đó, anh Nguyễn Văn Định được giao nhiệm vụ đào và nối dài hệ thống giao thông hào để bảo đảm bộ đội có thể cơ động an toàn giữa các điểm chốt. Công việc tưởng chừng đơn giản: cuốc đất, xúc cát. Nhưng ở Dốc Miếu, mỗi nhát cuốc đều có thể đổi bằng hiểm nguy. Ban ngày, pháo dội xuống khiến đất đá rung chuyển, nên công việc chủ yếu diễn ra ban đêm. Dưới ánh trăng mờ, Định và đồng đội đào từng mét hào, vừa đào vừa lắng nghe động tĩnh. Đất đỏ bazan cứng và nặng, mồ hôi hòa lẫn bụi bám kín khuôn mặt. Có lần, khi đang đào dở một đoạn nối, pháo sáng bùng lên. Cả tổ lập tức nằm ép xuống lòng hào nông mới mở. Khi ánh sáng tắt, họ lại lặng lẽ tiếp tục, quyết tâm hoàn thành trước rạng đông để kịp nối hai điểm chốt. Nhờ những đoạn giao thông hào ấy, nhiều đơn vị đã cơ động an toàn trong các đợt pháo kích. Có thương binh được chuyển ra sau kịp thời nhờ con đường đất ngoằn ngoèo nhưng kín đáo mà tổ công binh đào suốt nhiều đêm. Sau ngày hòa bình, đồi Dốc Miếu phủ xanh trở lại. Những giao thông hào năm xưa chỉ còn là vệt trũng mờ nhạt giữa cỏ cây. Nhưng trong ký ức của những người từng sống qua thời hoa lửa, đó là “con đường sự sống” – nơi mồ hôi của người lính công binh đã hòa vào đất, giữ an toàn cho bao đồng đội. Câu chuyện ở Dốc Miếu nhắc rằng, giữa khói lửa chiến tranh, có những chiến công không ồn ào. Một đoạn hào được đào thêm trong đêm cũng có thể trở thành ranh giới giữa hiểm nguy và bình yên.