“Người đào hầm chữ A dưới mưa pháo”
Câu chuyện kể về một người dân Quảng Trị đã cùng dân làng ngày đêm đào hầm chữ A để tránh bom pháo. Những căn hầm nhỏ bé ấy đã cứu sống nhiều gia đình giữa những năm tháng bị tàn phá nặng nề nhất của chiến tranh.
Bà Nguyễn Thị Hồng Thắm kể rằng những năm 1972, Quảng Trị gần như ngày nào cũng có pháo kích. Nhà cửa bị đánh sập liên tục, người dân buộc phải sống dưới hầm.
Mỗi gia đình phải tự đào hầm chữ A ngay trong vườn hoặc cạnh nhà. Hầm không sâu nhưng phải chắc, có cột gỗ chống đỡ, phía trên phủ đất dày.
Ban ngày đào, ban đêm lại phải chui xuống hầm vì pháo.
Bà nhớ có những hôm vừa nghe tiếng “rít” của pháo là cả nhà chạy vội xuống hầm, ôm nhau im lặng. Đất rung lên trên đầu, bụi đất rơi xuống tóc, nhưng không ai dám lên.
Có một lần, hầm của gia đình bà bị sập một phần do sức ép bom. Cả nhà bị kẹt bên trong, phải dùng tay đào đất ra để thoát.
Sau trận ấy, hàng xóm sang giúp sửa lại hầm. Người này góp cây, người kia góp tre, cùng nhau dựng lại chỗ trú ẩn.
Bà Thắm nói:
“Lúc đó không ai nghĩ mình giúp riêng ai cả. Cứ thấy nhà nào hỏng hầm là cả xóm cùng làm lại. Sống sót được ngày nào là nhờ nhau.”
Sau chiến tranh, nhiều căn hầm cũ không còn nữa, nhưng bà vẫn nhớ rõ vị trí từng cái hầm trong vườn nhà mình như một phần ký ức không thể xóa.
