Người đặt nền móng cho nền giáo dục của nước Việt Nam độc lập

Vũ Đình Hòe – Người đặt nền móng cho nền giáo dục của nước Việt Nam độc lập

(1912–2011)

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam độc lập phải đối mặt với nhiều khó khăn. Bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ chính quyền non trẻ, một nhiệm vụ cấp thiết khác là xây dựng một nền giáo dục của một quốc gia độc lập và từng bước nâng cao dân trí. Trong công việc ấy, Vũ Đình Hòe (1912–2011) là một trí thức có nhiều đóng góp đáng ghi nhận.

Vũ Đình Hòe sinh năm 1912, là hậu duệ đời thứ tư của Tiến sĩ Vũ Tông Phan. Ông tốt nghiệp Luật khóa 2 của Viện Đại học Đông Dương và từng làm nghề dạy học tại các trường tư thục. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông còn được biết đến với vai trò Chủ bút tạp chí Thanh Nghị trong giai đoạn 1941–1945, cùng các trí thức đương thời tham gia hoạt động báo chí và cổ vũ tinh thần yêu nước.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Vũ Đình Hòe được giao trọng trách Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục trong Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là thời điểm ngành giáo dục đứng trước một nhiệm vụ rất lớn: xây dựng nền giáo dục của một nước Việt Nam độc lập trong điều kiện đất nước còn vô cùng khó khăn.

Một trong những vấn đề cấp bách lúc bấy giờ là nạn mù chữ. Chính phủ đã triển khai Bình dân học vụ, đưa việc học chữ đến đông đảo nhân dân. Vũ Đình Hòe là một trong những người có vai trò quan trọng trong việc xây dựng và triển khai nền giáo dục mới. Những tư liệu được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho thấy chỉ sau một năm triển khai, phong trào Bình dân học vụ đã đạt kết quả rất lớn, với hơn 2,5 triệu người thoát nạn mù chữ.

Điều đáng chú ý là Vũ Đình Hòe không chỉ quan tâm đến việc mở rộng cơ hội học tập mà còn hướng tới một nền giáo dục phục vụ nhân dân. Trong hoàn cảnh đất nước vừa giành được độc lập, quan điểm xây dựng một nền giáo dục độc lập, hiện đại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc hình thành một xã hội mới. Các nghiên cứu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc tạo nền tảng cho tiến bộ xã hội và củng cố nền độc lập dân tộc.

Sau đó, Vũ Đình Hòe được giao giữ chức Bộ trưởng Bộ Tư pháp trong Chính phủ Liên hiệp kháng chiến – kiến quốc thành lập ngày 2 tháng 3 năm 1946. Từ giáo dục đến tư pháp, ông tiếp tục tham gia vào quá trình xây dựng những thiết chế đầu tiên của Nhà nước Việt Nam độc lập.

Vũ Đình Hòe qua đời năm 2011, hưởng thọ gần một thế kỷ. Di sản ông để lại không chỉ nằm ở những chức vụ từng đảm nhiệm mà còn ở tư tưởng và những đóng góp cho giáo dục, pháp luật, báo chí và đời sống trí thức Việt Nam trong một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc.

Đối với thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay, câu chuyện về Vũ Đình Hòe nhắc nhở rằng xây dựng đất nước không chỉ cần lòng yêu nước mà còn cần tri thức và tinh thần trách nhiệm. Học tập, nâng cao hiểu biết, tôn trọng pháp luật và đóng góp cho cộng đồng chính là những cách thiết thực để thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống của các trí thức đi trước.

Xin thành kính tri ân Giáo sư Vũ Đình Hòe – người trí thức yêu nước, nhà giáo dục và nhà hoạt động pháp luật đã góp phần xây dựng nền móng của Nhà nước và nền giáo dục Việt Nam trong những năm đầu độc lập.