NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHỜ THỜI CƠ: DƯƠNG ĐÌNH NGHỆ VÀ SÁU NĂM ÂM THẦM DỰNG CƠ NGHIỆP TỰ CHỦ
Trường Đại học Hải Dương
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, người đời thường dễ bị lôi cuốn bởi những khoảnh khắc chói lọi như chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền. Thế nhưng, để có được đỉnh cao rực rỡ ấy, nền móng vững chắc đã được đặt từ trước đó bởi một nhân vật vô cùng kiệt xuất: Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ.
Sau khi nền tự chủ sơ khai do họ Khúc xây dựng bị quân Nam Hán đánh phá, nước ta lại đứng trước nguy cơ rơi vào ách đô hộ. Tướng quân Dương Đình Nghệ — vốn là một gia tướng kiên trung của họ Khúc — đã không nao núng. Ông lui về vùng đất Ái Châu (Thanh Hóa ngày nay), âm thầm nuôi dưỡng lực lượng và chiêu mộ hiền tài. Trong suốt 6 năm ròng rã (từ năm 925 đến 931), ông đã quy tụ hơn 3.000 con nuôi và gia tướng kiệt xuất — những tên tuổi sau này đã trở thành trụ cột của dân tộc như Ngô Quyền, Đinh Công Trứ (thân sinh Đinh Bộ Lĩnh)...
Bản lĩnh của Dương Đình Nghệ nằm ở sự kiên nhẫn. Ông hiểu rằng một chiến thắng bền vững không thể đến từ sự bộc phát ngẫu hứng, mà phải được đánh đổi bằng sự chuẩn bị chu đáo. Đúng như lời nhận xét trân trọng của nhà sử học Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư:
"Dương Tiết độ nuôi dưỡng con nuôi, chiêu mộ lực lượng, đuổi quân Nam Hán, thu phục lại giang sơn, công nghiệp ấy thật là to lớn."
Khi thời cơ chín muồi vào năm 931, từ căn cứ Ái Châu, Dương Đình Nghệ ra lệnh xuất quân tiến thẳng ra Bắc. Với lực lượng được tôi luyện kỹ càng, quân ta nhanh chóng đập tan thành Đại La, đánh bại hoàn toàn viện binh Nam Hán do Trần Báo chỉ huy, buộc tướng giặc Lý Tiến phải bỏ chạy về nước.
Cuộc đời của Dương Đình Nghệ là lời nhắc nhở sâu sắc rằng: đằng sau một vài giờ chiến thắng huy hoàng trên chiến trường luôn là nhiều năm tháng âm thầm chuẩn bị trong gian khổ. Nếu không có 6 năm tích lũy lực lượng và đòn tiến công quy mô năm 931 của Dương Đình Nghệ, lịch sử có thể đã không có đủ thế và lực cho trận Bạch Đằng lịch sử năm 938.
