Người đặt nền móng xây dựng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đã trở thành cơ quan tham mưu chiến lược nòng cốt, góp phần quan trọng vào những thắng lợi vĩ đại của dân tộc. Để có nền móng vững chắc ấy, không thể không nhắc tới Đại tướng Hoàng Văn Thái – Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, người được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao trọng trách xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội ta ngay từ những ngày đầu lập nước.
Bối cảnh lịch sử và quyết định mang tính chiến lược
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đứng trước muôn vàn thử thách: thù trong, giặc ngoài; vận mệnh dân tộc như “ngàn cân treo sợi tóc”. Trước yêu cầu cấp bách phải bảo vệ chính quyền cách mạng, Trung ương Đảng và Hồ Chí Minh chủ trương nhanh chóng xây dựng, phát triển lực lượng vũ trang và thiết lập một cơ quan tham mưu thống nhất để chỉ huy toàn quân.
Ngày 7/9/1945, tại Phủ Chủ tịch, theo đề nghị của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ thành lập cơ quan tham mưu quân đội cho đồng chí Hoàng Văn Thái, đồng thời chỉ định đồng chí làm Tham mưu trưởng. Đây là quyết định có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và tổ chức Quân đội nhân dân Việt Nam.
Xây dựng cơ quan tham mưu từ “hai bàn tay trắng”
Khi bắt tay vào nhiệm vụ, đồng chí Hoàng Văn Thái và các cộng sự phải đối diện với vô vàn khó khăn:
Chưa có tiền lệ tổ chức một cơ quan tham mưu chiến lược.
Thiếu cán bộ được đào tạo bài bản về công tác tham mưu.
Không có cơ sở vật chất, phương tiện làm việc.
Tình hình an ninh – chính trị hết sức phức tạp.
Chính trong hoàn cảnh ấy, lời dạy của Bác Hồ: “Làm cách mạng phải vừa làm việc vừa học” đã trở thành kim chỉ nam hành động. Ngay chiều 7/9/1945, đồng chí Hoàng Văn Thái triệu tập cuộc họp với 8 cán bộ đầu tiên – những “viên gạch” đặt nền móng cho Bộ Tổng Tham mưu sau này.
Chỉ trong hơn một tháng, cơ cấu tổ chức bước đầu được hình thành với các bộ phận chủ yếu:
Tác chiến – Đồ bản
Tình báo
Thông tin liên lạc
Văn phòng
Sự hình thành nhanh chóng nhưng bài bản ấy thể hiện tư duy tổ chức khoa học và năng lực lãnh đạo nổi bật của người Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên.
Xây dựng hệ thống chỉ huy thống nhất toàn quốc
Một trong những thành công lớn nhất của Hoàng Văn Thái là nhanh chóng thiết lập hệ thống thông tin liên lạc thống nhất trên phạm vi cả nước. Chỉ trong thời gian ngắn:
Các chiến khu 1, 2, 3 đã liên lạc được với Trung ương bằng vô tuyến điện.
Đầu tháng 10/1945, hệ thống liên lạc với Nam Bộ và Khu 5 được triển khai.
Mạng lưới “liên lạc đặc biệt” bằng đường bộ nối liền Hà Nội với các địa phương trọng điểm.
Việc bảo đảm thông tin bí mật, thông suốt đã giúp Trung ương nắm chắc tình hình, chỉ đạo kịp thời trong bối cảnh các thế lực phản động và quân xâm lược liên tục gây sức ép.
Song song với đó, công tác tình báo được tổ chức chặt chẽ, kịp thời nắm bắt âm mưu của quân Trung Hoa Dân quốc, các đảng phái phản động như Việt Quốc, Việt Cách và âm mưu quay trở lại xâm lược của thực dân Pháp.
Góp phần chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài
Dưới sự chỉ đạo của Hoàng Văn Thái, Bộ Tổng Tham mưu đã:
Tham mưu tổ chức lực lượng Nam tiến chi viện cho miền Nam.
Chuẩn bị mọi mặt cho cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp.
Thống nhất chỉ huy lực lượng vũ trang trên cả nước.
Xây dựng hệ thống cơ quan tham mưu từ trung ương đến trung đoàn.
Đến năm 1948, hệ thống cơ quan tham mưu các cấp đã cơ bản hình thành, từng bước chuyên nghiệp hóa, đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến trường kỳ.
Phẩm chất của một vị tướng tham mưu mẫu mực
Không chỉ có tư duy tổ chức sắc bén, Hoàng Văn Thái còn nổi bật bởi:
Tác phong sâu sát, tỉ mỉ.
Tinh thần tự học, cầu thị.
Chú trọng công tác Đảng, công tác chính trị.
Quan tâm xây dựng đoàn kết nội bộ và đoàn kết quân dân.
Từ một tổ đảng chỉ có 3 đảng viên ban đầu, đồng chí đã lãnh đạo xây dựng cơ quan Bộ Tổng Tham mưu ngày càng vững mạnh cả về chính trị lẫn chuyên môn nghiệp vụ.
Sau này, trong các giai đoạn kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Hoàng Văn Thái tiếp tục giữ nhiều cương vị quan trọng, góp phần vào những quyết sách lớn của chiến trường.
Di sản để lại cho hôm nay
Sự ra đời và trưởng thành của Bộ Tổng Tham mưu trong những năm đầu cách mạng là minh chứng rõ nét cho tầm nhìn chiến lược của Đảng và vai trò đặc biệt của Đại tướng Hoàng Văn Thái.
Từ “hai bàn tay trắng”, đồng chí đã cùng đồng đội xây dựng nên một cơ quan tham mưu chiến lược vững mạnh – nền tảng để Quân đội nhân dân Việt Nam giành thắng lợi trong các cuộc kháng chiến và tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Tên tuổi Hoàng Văn Thái gắn liền với truyền thống vẻ vang của Bộ Tổng Tham mưu – truyền thống mưu lược, sáng tạo, trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân.
