Người đặt nền móng xây dựng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân lập nên những chiến công hiển hách trong đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Để có được bề dày truyền thống quý báu đó là sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, thường xuyên của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng… và những cống hiến, đóng góp của các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Bộ Tổng Tham mưu, trong đó có công lao to lớn của Đại tướng Hoàng Văn Thái - người được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, lựa chọn, giao trọng trách xây dựng Bộ Tổng Tham mưu, đồng thời là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đã phải đối mặt với tình thế vô cùng khó khăn: Thù trong, giặc ngoài; vận mệnh dân tộc như “ngàn cân treo sợi tóc”. Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tiến hành nhiều biện pháp trong đó chủ trương phát triển nhanh lực lượng vũ trang. Việc tổ chức cơ quan tham mưu chiến lược để giúp Trung ương Đảng, Chính phủ trong xây dựng, chỉ huy, chỉ đạo, điều hành các hoạt động quân sự của lực lượng vũ trang cả nước là một yêu cầu tất yếu khách quan và vô cùng cấp thiết.Theo đề nghị của đồng chí Võ Nguyên Giáp với Thường vụ Trung ương Đảng, ngày 7-9-1945, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ thành lập cơ quan tham mưu quân đội cho đồng chí Hoàng Văn Thái. Người chỉ định đồng chí Hoàng Văn Thái làm Tham mưu trưởng và chỉ thị lập Bộ Tổng Tham mưu để giúp Trung ương Đảng và Chính phủ lãnh đạo, chỉ huy các lực lượng vũ trang, bảo vệ thành quả Cách mạng Tháng Tám. 
Đồng chí Hoàng Văn Thái năm 1945. Ảnh tư liệuĐược Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao trọng trách xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược là một vinh dự lớn đồng thời cũng là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn đối với đồng chí Hoàng Văn Thái. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Bộ Tổng Tham mưu là “cơ quan quân sự cơ mật của Đoàn thể (Đảng), là cơ quan quan trọng của quân đội, có nhiệm vụ: Tổ chức, huấn luyện quân đội cho giỏi; tổ chức nắm địch, nắm ta rõ ràng; bày mưu kế khôn khéo; tổ chức chỉ huy thông suốt, bí mật, nhanh chóng, kịp thời, chính xác để đánh thắng mọi kẻ thù, bảo vệ cách mạng”(1) và “xây dựng Bộ Tổng Tham mưu trong điều kiện chưa hề có một cán bộ nào đã từng làm công tác tham mưu; không có phương tiện. Ngay nơi làm việc cũng chưa có”(2). Bên cạnh đó, bản thân đồng chí Hoàng Văn Thái cũng “chưa biết gì về công tác tham mưu… nó lớn quá sức tưởng tượng đối với mình”(3), “cung cách tổ chức một cơ quan tham mưu ra sao và điều hành nó như thế nào, nhất là lại với cơ quan Bộ Tổng Tham mưu nữa, đúng là như chim chích vào rừng”(4).Quán triệt sâu sắc chỉ thị và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “làm cách mạng phải vừa làm việc vừa học. Chú chưa hiểu thì vừa làm vừa học. Lúc đầu có khó đấy. Nhưng có quyết tâm thì khó mấy cũng làm được”(5), nhận thức rõ yêu cầu cấp thiết và vị trí, vai trò, tầm quan trọng của cơ quan tham mưu chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng, chiều 7-9-1945, đồng chí triệu tập cuộc họp gồm 8 đồng chí(6) để quán triệt chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và bàn một số nhiệm vụ, trước mắt cần tập trung thực hiện để nhanh chóng thiết lập và ổn định dần tổ chức, cơ sở vật chất, sớm bước vào thực hiện nhiệm vụ được ngay. Đây là những cán bộ “vinh dự là những viên gạch đầu tiên xây nền móng cho cơ quan tham mưu của một quân đội nhân dân có truyền thống bách chiến bách thắng sau này”(7). Đồng chí căn dặn mọi người phải luôn “thân ái đoàn kết, cùng nhau góp công sức của mình, đem hiểu biết xây dựng cơ quan để các bộ phận sớm đi vào hoạt động…, coi trọng giữ bí mật về tổ chức và công việc, giữ quan hệ tốt với nhân dân khu phố, nhất là đối với tự vệ và thanh niên. Mọi việc quan hệ công tác chuyên môn với các đơn vị và địa phương nhất nhất đều phải báo cáo với cán bộ phụ trách...”(8).
Đồng chí Hoàng Văn Thái năm 1945. Ảnh tư liệuĐược Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao trọng trách xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược là một vinh dự lớn đồng thời cũng là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn đối với đồng chí Hoàng Văn Thái. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Bộ Tổng Tham mưu là “cơ quan quân sự cơ mật của Đoàn thể (Đảng), là cơ quan quan trọng của quân đội, có nhiệm vụ: Tổ chức, huấn luyện quân đội cho giỏi; tổ chức nắm địch, nắm ta rõ ràng; bày mưu kế khôn khéo; tổ chức chỉ huy thông suốt, bí mật, nhanh chóng, kịp thời, chính xác để đánh thắng mọi kẻ thù, bảo vệ cách mạng”(1) và “xây dựng Bộ Tổng Tham mưu trong điều kiện chưa hề có một cán bộ nào đã từng làm công tác tham mưu; không có phương tiện. Ngay nơi làm việc cũng chưa có”(2). Bên cạnh đó, bản thân đồng chí Hoàng Văn Thái cũng “chưa biết gì về công tác tham mưu… nó lớn quá sức tưởng tượng đối với mình”(3), “cung cách tổ chức một cơ quan tham mưu ra sao và điều hành nó như thế nào, nhất là lại với cơ quan Bộ Tổng Tham mưu nữa, đúng là như chim chích vào rừng”(4).Quán triệt sâu sắc chỉ thị và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “làm cách mạng phải vừa làm việc vừa học. Chú chưa hiểu thì vừa làm vừa học. Lúc đầu có khó đấy. Nhưng có quyết tâm thì khó mấy cũng làm được”(5), nhận thức rõ yêu cầu cấp thiết và vị trí, vai trò, tầm quan trọng của cơ quan tham mưu chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng, chiều 7-9-1945, đồng chí triệu tập cuộc họp gồm 8 đồng chí(6) để quán triệt chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và bàn một số nhiệm vụ, trước mắt cần tập trung thực hiện để nhanh chóng thiết lập và ổn định dần tổ chức, cơ sở vật chất, sớm bước vào thực hiện nhiệm vụ được ngay. Đây là những cán bộ “vinh dự là những viên gạch đầu tiên xây nền móng cho cơ quan tham mưu của một quân đội nhân dân có truyền thống bách chiến bách thắng sau này”(7). Đồng chí căn dặn mọi người phải luôn “thân ái đoàn kết, cùng nhau góp công sức của mình, đem hiểu biết xây dựng cơ quan để các bộ phận sớm đi vào hoạt động…, coi trọng giữ bí mật về tổ chức và công việc, giữ quan hệ tốt với nhân dân khu phố, nhất là đối với tự vệ và thanh niên. Mọi việc quan hệ công tác chuyên môn với các đơn vị và địa phương nhất nhất đều phải báo cáo với cán bộ phụ trách...”(8).
