Người đem cả tuổi trẻ đặt cược vào một vùng đất chưa từng gọi là quê hương

Nguyễn Hữu Cảnh là một danh tướng và quan lại dưới thời các chúa Nguyễn, có vai trò quan trọng trong quá trình tổ chức quản lý vùng đất Nam Bộ vào cuối thế kỷ XVII. Ông sinh năm 1650 tại Quảng Bình, trong một gia đình có truyền thống quân sự. Cha ông là Nguyễn Hữu Dật, một tướng tài của chúa Nguyễn.

Từ khi còn trẻ, Nguyễn Hữu Cảnh đã theo cha tham gia công việc quân sự và dần trưởng thành trong môi trường chiến trận. Ông nổi tiếng là người có khả năng chỉ huy và tổ chức, sau đó được chúa Nguyễn giao nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam tổ chức bộ máy hành chính tại vùng đất mới. Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa lớn bởi vùng Nam Bộ khi ấy đã có nhiều cộng đồng dân cư sinh sống, trong đó có người Việt, Khmer, Hoa và các nhóm cư dân khác.

Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định, đặt các đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy quản lý. Ông cũng khuyến khích người dân khai phá đất đai, lập làng và phát triển sản xuất. Những thay đổi này góp phần đưa vùng đất phía Nam ngày càng gắn kết với hệ thống quản lý của chúa Nguyễn.

Điều đặc biệt là công việc của ông không phải xây dựng một thành trì hay giành chiến thắng trong một trận đánh lớn. Ông chủ yếu làm công việc tổ chức: xác lập địa giới, xây dựng bộ máy và tạo điều kiện để cư dân ổn định cuộc sống. Chính những việc tưởng như âm thầm ấy lại có ảnh hưởng lâu dài đến quá trình hình thành vùng Nam Bộ.

Nguyễn Hữu Cảnh qua đời năm 1700 tại Rạch Gầm, Tiền Giang, sau một chuyến công cán ở phía Nam. Ông được người dân nhiều nơi lập đền thờ và tưởng niệm.

Có những người mở đất bằng lưỡi gươm, nhưng cũng có người mở đất bằng những nét bút trên bản đồ và những quyết định về nơi con người sẽ dựng nhà, trồng lúa và gọi một vùng đất xa xôi là quê hương.