Người đi cuối hàng

Buổi tập dân quân của xã vừa kết thúc.

Một chiến sĩ trẻ hỏi người chỉ huy:

— Vì sao anh luôn đi sau cùng?

Người chỉ huy mỉm cười.

— Để biết tất cả đã về đủ chưa.

Câu trả lời ấy tưởng như chỉ dành cho hôm nay.

Nhưng nhiều năm trước, giữa chiến tranh, cũng đã có những người chỉ huy sống bằng chính suy nghĩ ấy.

Trong hồ sơ của Đinh Rik, điều gây ấn tượng không chỉ là những vết thương còn lưu lại trên cơ thể.

Điều đáng nhớ hơn là cương vị của ông: Tiểu đội trưởng du kích.

Người chỉ huy trong một đơn vị nhỏ không phải là người đứng ở vị trí an toàn nhất.

Khi hành quân, họ phải là người nắm đường đi.

Khi làm nhiệm vụ, họ là người đưa ra quyết định.

Khi có hiểm nguy, họ thường là người ở lại sau cùng để chắc rằng đồng đội đều đã rút lui an toàn.

Có những người lãnh đạo bằng mệnh lệnh.

Nhưng trong chiến tranh, nhiều người lãnh đạo bằng cách nhận phần khó về mình.

Tháng 7 năm 1972, trong một lần làm nhiệm vụ trên chính mảnh đất quê hương, ông bị thương.

Những vết thương trên vai, cánh tay, bàn tay và vùng hông rồi sẽ thành sẹo.

Nhưng trách nhiệm của một người chỉ huy thì không bao giờ là vết sẹo.

Đó là phẩm chất theo họ suốt cuộc đời.

Ngày nay, người trẻ thường nghĩ người lãnh đạo là người đi trước.

Điều đó đúng.

Nhưng chưa đủ.

Người lãnh đạo còn phải là người biết nhìn lại phía sau.

Biết ai đang chậm bước.

Biết ai cần được giúp đỡ.

Biết khi nào phải nhận phần khó khăn về mình để tập thể cùng tiến lên.

Có lẽ vì thế mà mỗi lần đọc hồ sơ của những người như Đinh Rik, chúng ta không chỉ nhớ đến một thương binh.

Chúng ta còn nhớ đến hình ảnh một người chỉ huy của buôn làng.

Một người không chọn vị trí dễ dàng nhất.

Mà chọn vị trí giúp đồng đội yên tâm nhất.

Đó là lý do vì sao, trong ký ức của lịch sử, có những người luôn được nhớ đến không phải vì họ đi đầu.

Mà vì họ là người đi cuối hàng.