NGƯỜI ĐI KHÔNG ĐỂ LẠI DẤU CHÂN

Tôi là người hoạt động cách mạng. Không cấp bậc, không quân hàm, không ai biết tên thật. Trong suốt những năm tháng ấy, tôi sống giữa dân làng như một người bình thường: ban ngày làm ruộng, tối đến lại lặng lẽ rời nhà khi mọi cánh cửa đã khép.

Công việc của tôi là đưa thư, dẫn đường, che giấu cán bộ, rải truyền đơn, nối những đầu mối tưởng như rời rạc thành một mạch ngầm bền bỉ. Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với cái chết. Chỉ cần một ánh mắt nghi ngờ, một lời tố giác, tôi có thể biến mất mãi mãi trong nhà lao hoặc giữa đêm rừng không người biết đến.

Tôi quen với việc không để lại dấu vết. Đi qua ruộng thì xóa chân, qua rừng thì rẽ lối vòng, mang theo tài liệu luôn sẵn sàng hủy nếu bị kiểm tra. Có những đêm mưa, tôi đi hàng chục cây số chỉ để trao một mảnh giấy nhỏ. Mảnh giấy mỏng đến mức có thể giấu trong gấu áo, nhưng lại nặng như sinh mệnh của rất nhiều người.

Tôi đã chứng kiến không ít đồng đội bị bắt. Có người bị tra tấn đến chết mà vẫn không hé răng. Có người nhận hết tội về mình để bảo vệ cả mạng lưới phía sau. Mỗi lần như vậy, tôi lại tiếp tục công việc của họ, mang theo cả phần trách nhiệm chưa kịp hoàn thành. Chúng tôi không có đám tang, không có bia mộ. Chỉ có ký ức của người còn sống giữ họ lại.

Có lần tôi thoát chết trong gang tấc. Người dẫn đường cho tôi bị bắt thay. Đêm đó, tôi trốn trong bụi rậm, nghe tiếng súng vọng lại từ xa. Tôi không dám khóc. Chỉ cắn chặt răng đến bật máu. Từ khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng: người hoạt động cách mạng không chỉ đối mặt với cái chết, mà còn phải sống cùng cảm giác mang nợ.

Ngày khởi nghĩa đến, tin truyền đi nhanh như lửa gặp gió. Tôi hòa vào dòng người, không đứng tên, không bước lên lễ đài. Tôi đứng lẫn trong đám đông, nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay, nước mắt rơi lúc nào không hay. Những người đã ngã xuống không có mặt hôm ấy. Nhưng tôi biết, chính họ đã mở đường cho khoảnh khắc này.

Sau cách mạng, tôi trở lại làm một người dân bình thường. Không ai biết tôi đã từng là ai, đã đi bao nhiêu con đường trong đêm tối. Tôi giữ im lặng. Bởi công việc của tôi, ngay từ đầu, đã là không cần được nhớ tên.

Giờ đây, khi kể lại câu chuyện này, tôi không mong được ghi công. Tôi chỉ mong người sau hiểu rằng: có một lớp người đã sống trong bóng tối rất lâu, để đất nước có thể bước ra ánh sáng. Họ đi không để lại dấu chân, nhưng mỗi bước đi đều in sâu vào lịch sử.