NGƯỜI ĐI QUA MÙA HOA LỬA - Đại tướng Võ Nguyên Giáp – vị tướng của Nhân dân

Có những con người bước vào lịch sử bằng tiếng súng, nhưng lại sống mãi trong lòng dân tộc bằng sự bình dị và lòng nhân ái. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một con người như thế.

Mỗi lần nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời độc lập, tôi thường tự hỏi: Để có được những ngày bình yên hôm nay, đã có bao nhiêu người phải đi qua những tháng năm mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc? Đã có bao nhiêu người mẹ tiễn con ra trận rồi lặng lẽ chờ đợi trong vô vọng? Và giữa những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa ấy, điều gì đã giúp một dân tộc không chịu khuất phục trước những kẻ thù mạnh hơn mình gấp bội?

Có lẽ, câu trả lời nằm trong câu chuyện về một người thầy giáo lịch sử đã trở thành vị Đại tướng huyền thoại của dân tộc Việt Nam.

Trước khi được lịch sử gọi bằng hai tiếng thiêng liêng “Đại tướng”, Võ Nguyên Giáp từng là một người thầy giáo. Ông không khởi đầu cuộc đời bằng những trường quân sự danh tiếng, cũng không bước vào quân đội với hành trang của một vị tướng được đào tạo qua chiến trận. Ông đến với con đường cách mạng từ lòng yêu nước, từ nỗi đau trước cảnh đồng bào mất tự do và khát vọng giành lại độc lập cho Tổ quốc.

Có lẽ, chính những năm tháng đứng trên bục giảng đã giúp ông hiểu sâu sắc giá trị của con người. Bởi đằng sau mỗi trang sử không chỉ có những trận đánh, những chiến công hay những con số thương vong, mà còn là cuộc đời của biết bao con người bình thường. Họ có gia đình để thương nhớ, có những ước mơ còn dang dở và có một quê hương mà họ sẵn sàng hy sinh để bảo vệ.

Tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, do Võ Nguyên Giáp trực tiếp tổ chức và chỉ huy. Đội quân ban đầu chỉ có 34 chiến sĩ, vũ khí còn thiếu thốn, trang bị còn thô sơ. Nhưng trong trái tim họ có một niềm tin lớn lao: dân tộc Việt Nam nhất định phải được độc lập.

Ba mươi tư con người ấy không thể biết trước tương lai sẽ đưa mình đến đâu. Họ chỉ biết rằng, nếu hôm nay không đứng lên, ngày mai đất nước có thể vẫn chìm trong xiềng xích. Họ bước vào rừng sâu với hành trang ít ỏi, mang theo lòng căm thù giặc và tình yêu dành cho đồng bào.

Nhìn lại buổi đầu ấy, tôi nhận ra rằng sức mạnh của một đội quân không chỉ được đo bằng số lượng súng đạn. Có những thứ vũ khí không thể nhìn thấy bằng mắt thường: lòng tin, ý chí và sự đồng lòng của những con người cùng chung một lý tưởng.

Và Võ Nguyên Giáp đã dành cả cuộc đời mình để biến những điều tưởng như vô hình ấy thành sức mạnh làm nên lịch sử.

Nhắc đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp, không thể không nhắc đến Điện Biên Phủ – nơi tên tuổi của ông gắn liền với một trong những chiến thắng vang dội nhất của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX.

Đầu năm 1954, trước hệ thống phòng ngự kiên cố của quân Pháp tại Điện Biên Phủ, Bộ Chỉ huy chiến dịch đứng trước một quyết định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo phương án tác chiến đã chuẩn bị, quân đội ta dự kiến tiến công nhanh. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc tình hình thực tế, Đại tướng nhận thấy nếu thực hiện phương án ấy, bộ đội có thể phải chịu tổn thất rất lớn.

Ông đã đưa ra một quyết định khó khăn: chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó không đơn thuần là sự thay đổi một kế hoạch quân sự. Đó là quyết định đòi hỏi người chỉ huy phải đủ tỉnh táo để nhìn thẳng vào thực tế, đủ bản lĩnh để thay đổi điều đã chuẩn bị và đủ trách nhiệm để đặt sinh mạng của chiến sĩ lên trên sức ép phải giành chiến thắng thật nhanh.

Tôi hình dung trong những giờ phút cân nhắc ấy, Đại tướng không chỉ nhìn thấy những ngọn đồi, những cứ điểm hay những đường hào trên bản đồ. Ông còn nhìn thấy những người lính đang chờ lệnh, những chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi có thể sẽ không bao giờ trở về, những người mẹ nơi quê nhà đang mong ngóng tin con.

Một quyết định của người chỉ huy có thể làm thay đổi cục diện chiến trường, nhưng cũng có thể quyết định số phận của hàng nghìn con người.

Bởi vậy, bản lĩnh của một vị tướng không chỉ nằm ở khả năng tiến công, mà còn ở sự sáng suốt khi biết cân nhắc giữa thắng lợi và cái giá phải trả; không chỉ nằm ở lòng dũng cảm, mà còn ở trách nhiệm đối với những người đã trao sinh mạng mình cho Tổ quốc.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Lá cờ quyết chiến quyết thắng tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries. Chiến thắng ấy góp phần quyết định vào việc chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược của Pháp ở Đông Dương, làm rung chuyển thế giới và trở thành biểu tượng của ý chí độc lập, tự do.

Nhưng khi nghĩ về Điện Biên Phủ, tôi không chỉ nghĩ đến tiếng reo mừng chiến thắng. Tôi còn nghĩ đến những người đã nằm lại giữa núi rừng Tây Bắc, đến những đoàn dân công hỏa tuyến vượt đèo cao, đến những đôi vai trần kéo pháo, những bàn tay chai sạn vận chuyển lương thực qua những con đường hiểm trở.

Đằng sau chiến thắng của một vị tướng là công sức, máu xương và sự hy sinh của cả một dân tộc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng được thế giới ngưỡng mộ bởi tài thao lược. Nhưng điều khiến hình ảnh của ông trở nên lớn lao trong lòng nhiều thế hệ người Việt Nam, theo tôi, còn là việc ông luôn gắn bó với một chân lý giản dị: sức mạnh của quân đội bắt nguồn từ Nhân dân.

Nhiều năm sau những mùa hoa lửa, đất nước dần bước vào cuộc sống hòa bình. Những con đường được mở rộng, những mái trường mọc lên, tiếng trẻ thơ lại vang bên những cánh đồng xanh. Những điều từng là ước mơ xa xỉ giữa bom đạn đã trở thành nhịp sống bình thường của hôm nay.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn sống trong ký ức của dân tộc như một vị tướng tài ba, nhưng cũng như một người ông hiền hậu, gần gũi. Ông không chỉ thuộc về những trang sử hào hùng mà còn hiện diện trong những câu chuyện được kể bên mâm cơm gia đình, trong những bài học lịch sử ở trường học và trong lòng những người chưa từng có cơ hội gặp ông ngoài đời.

Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng qua đời, hưởng thọ 103 tuổi. Hàng triệu trái tim hướng về ông trong niềm tiếc thương sâu sắc. Dòng người nối dài trước ngôi nhà số 30 Hoàng Diệu, những vòng hoa, những giọt nước mắt và những lời tiễn biệt đã cho thấy tình cảm đặc biệt mà Nhân dân dành cho vị Đại tướng của mình.

Tôi nghĩ, có lẽ đó là một trong những phần thưởng lớn nhất mà một con người có thể nhận được sau cả cuộc đời cống hiến: không phải những danh hiệu được khắc trên bia đá, mà là tình yêu chân thành của những người dân bình dị.

Một vị tướng có thể được nhớ đến vì những trận đánh đã chỉ huy. Nhưng một vị tướng được Nhân dân yêu thương qua nhiều thế hệ là bởi những giá trị mà ông để lại vượt lên trên chiến thắng của một thời đại.

Tôi sinh ra khi tiếng súng đã lùi xa. Tôi không biết cảm giác sống giữa những ngày bom rơi đạn nổ, chưa từng phải tiễn một người thân ra chiến trường và cũng chưa từng trải qua nỗi lo không biết ngày mai mình có còn được trở về nhà hay không.

Tôi may mắn được lớn lên trong hòa bình. Nhưng đôi khi, chính sự bình yên ấy khiến người ta dễ quên rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.

Khi đọc về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tôi hiểu rằng lòng yêu nước không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Đối với thế hệ cha anh, yêu nước có thể là cầm súng ra trận, là vượt núi băng rừng, là sẵn sàng hy sinh để bảo vệ độc lập dân tộc. Còn đối với thế hệ trẻ hôm nay, yêu nước có thể bắt đầu từ việc học tập nghiêm túc, sống có trách nhiệm, tôn trọng pháp luật, biết sẻ chia với cộng đồng và không thờ ơ trước những vấn đề của đất nước.

Chúng ta không cần phải sống lại chiến tranh để chứng minh lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh. Điều chúng ta cần làm là sống sao cho xứng đáng với những hy sinh ấy.

Tôi tự hỏi, nếu được đứng trước Đại tướng hôm nay, tôi sẽ nói gì với ông?

Có lẽ tôi sẽ không nói những lời quá lớn lao. Tôi chỉ muốn kể với ông về một đất nước đang đổi thay từng ngày, về những ngôi trường sáng đèn, những lớp trẻ đang miệt mài học tập, về những người lính vẫn ngày đêm canh giữ biên cương, biển đảo. Tôi muốn nói rằng thế hệ chúng tôi vẫn đang học cách hiểu lịch sử, gìn giữ ký ức và tiếp nối những giá trị mà cha anh đã gửi lại.

Và tôi muốn hứa rằng, chúng tôi sẽ không để những mùa hoa lửa chỉ còn là những dòng chữ nằm yên trên trang sách.

Bởi lịch sử không chỉ để tự hào về quá khứ. Lịch sử còn nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm với hiện tại và tương lai.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi qua một thế kỷ đầy biến động, từ những ngày đất nước còn chìm trong nô lệ đến khi non sông bước vào thời đại hòa bình. Ông đã chứng kiến biết bao mất mát, đau thương, nhưng cũng chứng kiến khát vọng độc lập của dân tộc trở thành hiện thực.

Thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh cũ, có thể khiến những con đường chiến trường năm xưa thay đổi, nhưng không thể xóa đi giá trị của những con người đã dành trọn cuộc đời mình cho đất nước.

Mùa hoa lửa đã lùi xa. Những người lính năm xưa, nhiều người đã hóa thành đất mẹ. Vị Đại tướng của Nhân dân cũng đã trở về với cõi vĩnh hằng. Nhưng trong mỗi lá cờ tung bay, trong mỗi mái trường vang tiếng học bài, trong mỗi bước chân tự do trên dải đất hình chữ S, tôi vẫn cảm nhận được bóng dáng của những thế hệ đã đi trước.

Họ không đòi hỏi chúng ta phải sống trong chiến tranh để hiểu giá trị của hòa bình. Họ chỉ mong chúng ta biết trân trọng những gì đang có, biết sống tử tế, biết yêu thương đồng bào và biết đặt lợi ích của Tổ quốc trong những lựa chọn có trách nhiệm của mình.

Nếu thời hoa lửa của cha anh được viết bằng lòng dũng cảm, máu xương và khát vọng độc lập, thì thời đại của chúng tôi phải được viết tiếp bằng tri thức, bản lĩnh, lòng nhân ái và khát vọng dựng xây đất nước.

Và tôi tin rằng, đó cũng là cách để chúng tôi tiếp bước Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người đã dành cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc.

Để một ngày mai, khi những thế hệ sau nhìn lại, họ có thể tự hào rằng: những người đi trước đã chiến đấu để đất nước được độc lập, còn chúng tôi đã sống và cống hiến để đất nước ngày càng xứng đáng với hai chữ Việt Nam.

Bởi có những con người dù đã đi xa, vẫn không bao giờ rời khỏi lịch sử. Và có những mùa hoa lửa, dù đã khép lại, vẫn mãi nở trong trái tim những người đang sống.