Người Đi Trong Bóng Tối

Sài Gòn những năm 1960 - 1970 là một bàn cờ chính trị vô cùng phức tạp. Tại quán cà phê Givral sang trọng ở trung tâm thành phố, người ta luôn thấy một người đàn ông có phong thái lịch lãm, điềm đạm, tay cầm điếu thuốc, bên cạnh là một chú chó chăn cừu Đức. Đó là Phạm Xuân Ẩn, phóng viên chính thức người Việt duy nhất của tạp chí danh tiếng Time (Mỹ).

Với thẻ nhà báo quốc tế và sự thông minh, hiểu biết sâu rộng, ông là bạn thân của các tướng lĩnh Mỹ, các quan chức cấp cao của chính quyền Sài Gòn và cả các trùm mật thám. Họ coi ông là một nhà báo uyên bác, một người bạn trung thành để dốc bầu tâm sự và tham khảo ý kiến.

Nhưng không một ai biết rằng, đằng sau vỏ bọc hoàn hảo đó, Phạm Xuân Ẩn là một chiến sĩ tình báo chiến lược của quân giải phóng.

Cuộc chiến của ông không có tiếng bom gầm hay đạn rít, nhưng lại là cuộc chiến cân não, nghẹt thở trong từng giây phút. Chỉ một sơ hở nhỏ, cái chết hoặc sự tra tấn dã man từ cơ quan tình báo Mỹ (CIA) sẽ ập đến ngay lập tức.

Hàng đêm, dưới ánh đèn dầu leo lét ở một căn phòng bí mật, ông tỉ mỉ dùng máy ảnh Leica chụp lại những tài liệu tuyệt mật vừa thu thập được ban ngày: Từ kế hoạch hành quân, sơ đồ căn cứ, cho đến các chiến lược quân sự cốt lõi của Mỹ như "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ".

Những cuộn phim ấy được giấu tinh vi vào bên trong những chiếc bánh tráng, ruột cá khô hoặc lõi những điếu thuốc lá, rồi được các giao liên dũng cảm chuyển ra chiến khu. Người ta ước tính, những tài liệu của ông sống động và chính xác đến mức bộ chỉ huy ở căn cứ khi đọc chúng cảm tưởng như đang ngồi ngay trong phòng họp của Lầu Năm Góc.

Mùa xuân năm 1975, Sài Gòn rung chuyển trước bước tiến thần tốc của quân giải phóng. Giữa sự hỗn loạn của cuộc di tản, với tư cách là phóng viên của tờ Time, Phạm Xuân Ẩn có thừa điều kiện và thậm chí được trực thăng Mỹ đón đi. Nhưng ông đã chọn ở lại, bình tĩnh chứng kiến giờ phút lịch sử khi lá cờ đại kỳ tung bay trên dinh Độc Lập vào trưa ngày 30 tháng 4.

Lúc này, vỏ bọc của ông mới chính thức được cởi bỏ. Người bạn nhà báo hào hoa ngày nào xuất hiện trong bộ quân phục màu xanh, mang quân hàm Thượng tá Quân đội Nhân dân Việt Nam, khiến tất cả những đồng nghiệp quốc tế và cả kẻ thù cũ phải ngỡ ngàng, nể phục.

Lời kết: Phạm Xuân Ẩn đã sống một cuộc đời "đi trong bóng tối để hướng về phía ánh sáng". Ông không trực tiếp cầm súng bắn gục quân thù trên chiến hào, nhưng sự mưu trí, lòng dũng cảm và lòng yêu nước thầm lặng của ông đã tạo nên một tượng đài bất tử trong lòng lịch sử, một thời hoa lửa tuy lặng lẽ nhưng vô cùng oanh liệt.