NGƯỜI ĐI TRONG BÓNG TỐI
NGƯỜI ĐI TRONG BÓNG TỐI
Sài Gòn những năm 1960 - 1970 là một bàn cờ chính trị - quân sự phức tạp. Tại quán cà phê Givral sang trọng trên đường Tự Do, người ta luôn thấy một nhà báo dáng người gầy gò, mặc comple thanh lịch, tay cầm điếu thuốc lá, dắt theo một con chó chăn cừu Đức. Đó là Phạm Xuân Ẩn, phóng viên người Việt duy nhất làm việc cho các tờ báo lớn của Mỹ như The Christian Science Monitor hay tạp chí Time.
Với giới chức Mỹ và chính quyền Sài Gòn, ông là một "Dealer" (người kết nối) thông tin xuất sắc, có thể ngồi uống rượu và đàm đạo chiến lược với các tướng lĩnh cấp cao, giám đốc CIA hay các chính khách sừng sỏ. Nhưng không ai ngờ, đằng sau vỏ bọc hoàn hảo của một nhà báo phương Tây lịch lãm ấy, ông là X6 — một điệp viên chiến lược của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Những "cuộn phim" giấu trong cây giò
Công việc của một nhà báo cho phép Phạm Xuân Ẩn tiếp cận với những tài liệu tối mật mà ngay cả các tướng tá ngụy cũng chưa chắc được xem: từ kế hoạch các chiến dịch lớn, sơ đồ phòng thủ, cho đến các báo cáo đánh giá của CIA.
Mỗi khi có được tài liệu, ông lập tức dùng máy ảnh chuyên dụng để chụp lại trong văn phòng bí mật của mình. Việc chuyển tài liệu ra vùng căn cứ (Củ Chi) là một hành trình đầy hiểm nguy:
Hình thức ngụy trang: Các cuộn phim microfilm được cuộn chặt, bọc nilon và giấu tinh vi vào bên trong những cây giò lụa, ruột cá, hoặc lõi của những điếu thuốc lá.
Giao liên: Tài liệu được chuyển qua một mạng lưới giao liên trung kiên, mà nổi bật là bà Nguyễn Thị Ba (bí danh chiến đấu là Tám Thảo).
Mật hiệu: Nếu có động, một chiếc xe sẽ đỗ sai vị trí quen thuộc, hoặc một chậu hoa trên ban công sẽ được dịch chuyển vài centimet. Chỉ một sơ suất nhỏ, toàn bộ mạng lưới sẽ tan vỡ.
Chuyện kể rằng, có những đêm xe của ông bị cảnh sát dã chiến chặn lại lục soát. Giữa lúc tính mạng ngàn cân treo sợi tóc, ông vẫn bình thản trò chuyện, đưa thẻ nhà báo quốc tế và tặng họ vài điếu thuốc Mỹ. Sự điềm tĩnh đến lạnh lùng ấy đã cứu ông không biết bao nhiêu bàn thua trông thấy.
Trận đánh bằng thông tin
Người ta thường nghĩ anh hùng là phải ôm bộc phá, nổ súng diệt địch. Nhưng với Phạm Xuân Ẩn, vũ khí của ông là thông tin. Những báo cáo chính xác đến từng chi tiết của ông đã giúp Bộ Chỉ huy miền Bắc hiểu rõ "tim gan" của đối phương.
Chiến thắng Ấp Bắc (1963): Ông đã gửi về sơ đồ chiến thuật "Trực thăng vận" và "Thiết xa vận" của Mỹ, giúp quân ta tìm ra cách đối phó và bẻ gãy chiến lược này.
Tổng tiến công Tết Mậu Thân (1968): Toàn bộ bản đồ tác chiến và tình hình bố phòng của địch tại Sài Gòn do ông cung cấp đã giúp các cánh quân tiếp cận mục tiêu chính xác.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nhận xét về ông: "Chúng ta đang ở trong phòng hành quân của Mỹ". Sự đóng góp của ông đã góp phần rút ngắn cuộc chiến, cứu sống sinh mạng của hàng vạn đồng bào, chiến sĩ.
Phút nghẹt thở ngày 30/4/1975
Ngày 30/4/1975, Sài Gòn hỗn loạn. Xe tăng của quân giải phóng đang tiến vào dinh Độc Lập. Lúc này, vỏ bọc của Phạm Xuân Ẩn vẫn chưa hề bị lộ.
Tại khách sạn Continental, ông vừa thực hiện một nghĩa cử cuối cùng: giúp trùm mật vụ khét tiếng của chế độ cũ là bác sĩ Trần Kim Tuyến lên chuyến trực thăng di tản cuối cùng vì lý do nhân đạo (ân nghĩa cá nhân). Ngay sau đó, ông quay trở lại, từ chối lời mời sang Mỹ của tạp chí Time. Ông ở lại, lặng lẽ đứng trên ban công nhìn những chiếc xe tăng của quân ta húc đổ cổng Dinh Độc Lập.
Cuộc chiến trong bóng tối của X6 chính thức khép lại. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vào năm 1976 khi thân phận thực sự được công bố, khiến cả giới tình báo Mỹ lẫn các đồng nghiệp phương Tây phải ngả mũ thán phục vì sự tài ba và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.
