Người điểm hỏa khối bộc phá trên đồi A1

Nguyễn Văn Bạch sinh năm 1924 tại tỉnh Vĩnh Phúc trong một gia đình nghèo. Từ nhỏ, ông đã phải lao động vất vả để phụ giúp cha mẹ nuôi các em. Ngày 12-6-1949, ông tình nguyện nhập ngũ và tham gia nhiều chiến dịch lớn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong quá trình chiến đấu, ông được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng như đánh mìn chặn đường tiếp viện của địch, xây dựng sở chỉ huy chiến dịch và tháo gỡ bom mìn trên các chiến trường.

Tháng 3-1951, Nguyễn Văn Bạch được điều động làm Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội Công binh M83, Trung đoàn Công binh 151, Đại đoàn 351. Đơn vị của ông đảm nhận nhiệm vụ phá bom nổ chậm, bom bướm và bom bi trên các tuyến giao thông trọng yếu như dốc Pha Đin và đèo Bản Chẹn, góp phần bảo đảm giao thông phục vụ chiến đấu.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, sau nhiều đợt tiến công, quân ta mới làm chủ được một phần đồi A1. Để tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm này, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định thực hiện kế hoạch đào đường hầm và đặt khối bộc phá lớn dưới hầm ngầm cố thủ của địch. Từ ngày 20-4-1954, Đại đội Công binh M83 bắt đầu đào hầm trong điều kiện hết sức khó khăn. Mọi hoạt động đều phải giữ bí mật tuyệt đối, đất đá đào lên được vận chuyển và ngụy trang cẩn thận để tránh bị địch phát hiện.

Bên cạnh nhiệm vụ đào hầm, đơn vị còn phải tìm thêm thuốc nổ để hoàn thành khối bộc phá theo yêu cầu tác chiến. Khi đang tham gia đào hầm, Nguyễn Văn Bạch được giao chỉ huy một tổ chiến sĩ bí mật tiếp cận chiếc máy bay B24 của địch bị bắn rơi gần Bản Kéo để tháo gỡ những quả bom chưa nổ. Nhiệm vụ này đã giúp đơn vị thu được gần 500kg thuốc nổ, bổ sung vào khối bộc phá phục vụ trận đánh.

Sau nhiều ngày đêm lao động khẩn trương, đường hầm hoàn thành và khối bộc phá nặng 960kg được lắp đặt xong. Nguyễn Văn Bạch được giao nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là trực tiếp điểm hỏa khối bộc phá. Tối ngày 6-5-1954, theo lệnh hiệp đồng tác chiến, đúng 20 giờ 30 phút, ông thực hiện nhiệm vụ. Sau khi giật nụ xòe, ông nhanh chóng rút về vị trí an toàn. Chỉ ít phút sau, khối bộc phá phát nổ, tạo nên sức công phá lớn làm rung chuyển đồi A1. Ngay sau đó, bộ đội ta từ các hướng đồng loạt xung phong tiến công và từng bước làm chủ cứ điểm quan trọng này.

Với những đóng góp trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Nguyễn Văn Bạch được tặng nhiều phần thưởng cao quý. Ngày 23-2-2010, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.