Người đọc “Sơ thảo luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa”

Mùa hè năm 1920, tại Paris, Nguyễn Ái Quốc vẫn miệt mài tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi đã theo Người suốt nhiều năm: Con đường nào có thể giúp các dân tộc thuộc địa thoát khỏi ách áp bức và giành lại độc lập?

Người đã đi qua nhiều quốc gia, tiếp xúc với nhiều tầng lớp xã hội và tìm hiểu nhiều cuộc cách mạng. Nhưng những gì đã chứng kiến vẫn chưa đem đến cho Người một lời giải thỏa đáng.

Rồi một ngày, Nguyễn Ái Quốc đọc được bản “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I. Lênin, đăng trên báo L'Humanité vào tháng 7 năm 1920.

Đọc từng trang, Người đặc biệt chú ý đến những vấn đề liên quan đến các dân tộc thuộc địa. Những điều Lênin viết khiến Nguyễn Ái Quốc nhận ra rằng cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam không phải là một vấn đề riêng biệt. Trên thế giới còn có rất nhiều dân tộc đang chịu cảnh áp bức của chủ nghĩa thực dân và cũng đang đấu tranh để giành quyền tự do.

Điều khiến Người xúc động nhất là lần đầu tiên Người tìm thấy một lý luận cách mạng đề cập trực tiếp đến vấn đề giải phóng các dân tộc thuộc địa.

Nguyễn Ái Quốc từng kể lại cảm xúc của mình khi đọc Luận cương của Lênin. Người nói rằng lúc ấy “tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao!”

Những dòng chữ trong bản Luận cương đã giúp Người hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa cách mạng ở các nước thuộc địa với phong trào cách mạng của giai cấp công nhân trên thế giới.

Người nhận ra rằng muốn giải phóng dân tộc Việt Nam thì không thể chỉ trông chờ vào sự ban phát của các nước thống trị. Nhân dân thuộc địa phải tự đứng lên đấu tranh giành độc lập. Đồng thời, cuộc đấu tranh ấy có thể liên kết với phong trào cách mạng của những người lao động trên toàn thế giới.

Đối với Nguyễn Ái Quốc, đây không đơn giản là việc đọc một tài liệu chính trị. Đó là khoảnh khắc Người cảm thấy mình đã tìm thấy con đường mà bấy lâu nay mình tìm kiếm.

Từ một người thanh niên ra đi với lòng yêu nước, Nguyễn Ái Quốc đã trải qua nhiều năm tìm tòi, suy nghĩ và thử nghiệm. Bây giờ, tư tưởng của Lênin giúp Người có thêm cơ sở để xác định phương hướng đấu tranh.

Tháng 12 năm 1920, tại Đại hội Tours của Đảng Xã hội Pháp, Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp.

Từ đó, Người bước vào một giai đoạn hoạt động cách mạng mới. Nguyễn Ái Quốc tích cực viết báo, tham gia các tổ chức cách mạng và truyền bá tư tưởng giải phóng dân tộc đến những người Việt Nam yêu nước.

Nhìn lại khoảnh khắc đọc bản Luận cương của Lênin, có thể thấy đây là một trong những dấu mốc quan trọng nhất trên hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc.

Nếu Bến Nhà Rồng là nơi Người bắt đầu hành trình ra đi tìm đường cứu nước, thì những trang Luận cương của Lênin tại Paris đã góp phần giúp Người tìm thấy con đường mà mình tin có thể đưa dân tộc Việt Nam đến độc lập.

Từ những trang báo nhỏ giữa Paris, một nhận thức mới đã hình thành. Và từ nhận thức ấy, Nguyễn Ái Quốc bắt đầu một hành trình mới – hành trình truyền bá tư tưởng cách mạng, chuẩn bị những điều kiện cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này.