Người đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc
Năm 1941, tại vùng núi Cao Bằng, phong trào cách mạng phát triển mạnh. Các cán bộ phải hoạt động bí mật, thường xuyên di chuyển qua rừng núi để tránh sự truy bắt của quân địch.
Trong hoàn cảnh ấy, những thiếu niên ở các bản làng cũng mong muốn được góp sức giúp đỡ cách mạng.
Tại làng Nà Mạ, có một nhóm thiếu niên gồm Nông Văn Dền (Kim Đồng), Nông Văn Thàn (Cao Sơn), Lý Văn Tịnh (Thanh Minh), Lý Thị Nì (Thanh Thủy) và Lý Thị Xậu (Thủy Tiên).
Các em đều là những thiếu niên nhanh nhẹn, thông minh và có lòng yêu quê hương.
Ngày 15 tháng 5 năm 1941, tại khu vực Nà Mạ, tổ chức Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập. Đây là tổ chức thiếu nhi đầu tiên do cách mạng tổ chức và giáo dục.
Năm thiếu niên trở thành những đội viên đầu tiên của Đội.
Trong số đó, Kim Đồng được giao làm đội trưởng.
Lúc ấy, Kim Đồng còn rất nhỏ tuổi nhưng đã được mọi người tin tưởng vì em nhanh nhẹn, gan dạ và biết giữ bí mật.
Công việc của Đội không phải là những việc lớn lao như người lớn thường làm.
Các em chủ yếu thực hiện những nhiệm vụ phù hợp với tuổi của mình nhưng lại rất quan trọng đối với hoạt động cách mạng.
Các đội viên được giao nhiệm vụ làm liên lạc, đưa thư, chuyển tài liệu, dẫn đường, quan sát và báo tin khi phát hiện quân địch.
Kim Đồng thường căn dặn các bạn:
“Làm việc gì cũng phải cẩn thận, không được để lộ bí mật.”
Các bạn nhỏ nghe lời Kim Đồng.
Mỗi khi có cán bộ cần di chuyển, các em tìm những con đường an toàn để đưa cán bộ qua.
Khi phát hiện người lạ hoặc quân địch xuất hiện, các em tìm cách báo hiệu cho cán bộ.
Nhờ thông thuộc địa hình, các em có thể đi qua những con đường nhỏ trong rừng mà người lạ rất khó tìm thấy.
Có lần, một cán bộ cần chuyển tài liệu qua một khu vực đang bị địch theo dõi.
Kim Đồng nhận nhiệm vụ.
Em giấu tài liệu cẩn thận rồi giả vờ như một cậu bé bình thường đi làm việc trong bản.
Trên đường đi, em luôn quan sát phía trước và phía sau.
Khi thấy có người khả nghi, Kim Đồng lập tức thay đổi hướng đi.
Em không chạy vội vì làm như vậy có thể khiến quân địch nghi ngờ.
Kim Đồng bình tĩnh đi qua khu vực nguy hiểm rồi tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ.
Những việc như vậy được Kim Đồng và các bạn thực hiện nhiều lần.
Các em hiểu rằng chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cán bộ bị phát hiện.
Vì vậy, các đội viên luôn nhắc nhở nhau phải bí mật, nhanh trí và đoàn kết.
Kim Đồng còn rất quan tâm đến các đội viên khác.
Khi một bạn sợ hãi, Kim Đồng động viên.
Khi một bạn làm sai, Kim Đồng nhắc nhở nhưng không trách mắng.
Em hiểu rằng muốn hoàn thành nhiệm vụ, các bạn phải tin tưởng và giúp đỡ lẫn nhau.
Đội Nhi đồng Cứu quốc vì thế ngày càng hoạt động có nền nếp.
Các đội viên vừa làm nhiệm vụ, vừa học chữ, học cách quan sát và rèn luyện sức khỏe.
Các em còn giúp đỡ gia đình, giúp đỡ người dân trong bản và tuyên truyền tinh thần đoàn kết.
Kim Đồng trở thành người đội trưởng được các bạn tin tưởng.
Em không phải là người lớn, cũng không có vũ khí, nhưng em có sự nhanh trí, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm.
Những việc làm của Kim Đồng và các đội viên tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa rất lớn.
Các em đã góp phần bảo vệ cán bộ cách mạng và giúp phong trào cách mạng ở vùng Cao Bằng được duy trì.
Sau này, nhiều đội viên của Đội Nhi đồng Cứu quốc tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng.
Riêng Kim Đồng đã hy sinh ngày 15 tháng 2 năm 1943, khi đang làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ.
Sự hy sinh của Kim Đồng khiến đồng đội và nhân dân vô cùng thương tiếc.
Nhưng hình ảnh người đội trưởng nhỏ tuổi ấy vẫn còn sống mãi.
Từ một nhóm thiếu niên nhỏ bé ở Nà Mạ, phong trào thiếu nhi cách mạng ngày càng phát triển.
Tên tuổi Kim Đồng trở thành biểu tượng của thiếu nhi Việt Nam về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm, sự nhanh trí và đoàn kết.
