NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH: HÀNH TRÌNH VÀ SỰ HY SINH BẤT TỬ

Lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam là một thiên anh hùng ca được viết bằng máu và nước mắt của nhiều thế hệ. Trong thế hệ những người con ưu tú ấy, có những anh hùng tuổi đời còn rất nhỏ nhưng chí khí lại cao lớn vợi vợi. Nông Văn Dền, người thiếu niên dân tộc Nùng với bí danh Kim Đồng, chính là một biểu tượng sáng ngời như thế. Sự hy sinh anh dũng của anh bên dòng suối Lê-nin đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho phong trào thiếu nhi cả nước qua nhiều thập kỷ.

1. Hoàn cảnh gia đình và bước ngoặt tham gia cách mạng tại quê hương Pác Bó

Nông Văn Dền sinh năm 1929 tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo thuộc dân tộc Nùng, anh sớm chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp và phong kiến tay sai áp bức bóc lột nặng nề. Cha của anh, ông Nông Văn Ý, vì không chịu nổi cảnh áp bức đã phải bỏ quê hương đi làm phu mỏ rồi mất sớm. Mẹ anh, bà bản thân là một người phụ nữ tần tảo, dù đau ốm triền miên nhưng vẫn một lòng nuôi dạy các con và âm thầm ủng hộ cách mạng.

Năm 1941, sau hơn ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc và chọn hang Pác Bó (Hà Quảng, Cao Bằng) làm căn cứ địa cách mạng. Không khí cách mạng sục sôi nhanh chóng lan tỏa khắp các bản làng. Nhờ sự giáo dục, dìu dắt của các cán bộ tiền bối như đồng chí Đức Thanh, Nông Văn Dền cùng các bạn đồng trang lứa đã sớm hiểu được hai chữ "tự do" và lòng căm thù giặc sâu sắc.

Vào ngày 15 tháng 5 năm 1941, tại khu rừng Thào thuộc bản Nà Mạ, Đội Nhi đồng Cứu quốc (tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay) chính thức được thành lập. Đội gồm có 5 thành viên đầu tiên là: Nông Văn Dền, Nông Văn Thằn, Lý Văn Tịnh, Lý Thị Nì và Lý Thị Xậu. Để đảm bảo bí mật tuyệt đối trong quá trình hoạt động, các thành viên đều được đặt bí danh mới. Nông Văn Dền được tổ chức tín nhiệm bầu làm Đội trưởng và mang bí danh Kim Đồng (nghĩa là đứa trẻ bằng gang thép). Sự kiện này đã mở ra một chương mới cho phong trào thiếu nhi tham gia cứu quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng

2. Những chiến công giao liên mưu trí và tinh thần gan dạ của người đội trưởng

Với vai trò là người đứng đầu Đội Nhi đồng Cứu quốc, Kim Đồng luôn gương mẫu đi đầu trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Nhiệm vụ chính của đội thời bấy giờ là làm giao liên vận chuyển thư từ, tài liệu mật, đưa đón cán bộ cách mạng di chuyển qua lại giữa các căn cứ và canh gác các cuộc họp bí mật. Đây là một công việc đòi hỏi sự dũng cảm, nhanh nhẹn và khả năng ứng biến cực kỳ cao trước mạng lưới mật thám dày đặc của kẻ thù.

Để qua mắt quân lính dồn, Kim Đồng thường cải trang thành một đứa trẻ đi chăn trâu, đi câu cá hoặc hái củi dọc bờ suối. Tài liệu cách mạng thường được anh giấu rất tinh vi như cuộn tròn trong bắp chuối, lót dưới đáy giỏ cá hoặc khâu vào bên trong lớp vải nón lá. Có lần, trên đường đi chuyển thư mật, anh bất ngờ bị một toán lính dõng giữ lại tra hỏi. Không một chút hoảng sợ, Kim Đồng thản nhiên giả vờ làm một đứa trẻ ngây ngô đi tìm trâu lạc, đối đáp trôi chảy bằng tiếng địa phương khiến quân địch mất cảnh giác rồi thả cho đi.

Không chỉ mưu trí, Kim Đồng còn bộc lộ sự quả cảm phi thường khi nhiều lần bảo vệ an toàn cho các cán bộ lãnh đạo cấp cao của Đảng như đồng chí Phùng Chí Kiên, đồng chí Đức Thanh khi các ông di chuyển qua vùng thung lũng Hà Quảng. Tinh thần trách nhiệm và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng của người đội trưởng nhỏ tuổi đã giúp mạch máu thông tin liên lạc tại căn cứ địa Cao Bằng luôn được giữ vững thông suốt.

3. Sự hy sinh oanh liệt bên dòng suối lịch sử và di sản để lại cho thế hệ mai sau

Đầu năm 1943, thực dân Pháp tăng cường càn quét quy mô lớn nhằm bao vây và tiêu diệt cơ quan đầu não của cách mạng tại Hà Quảng. Vào sáng sớm ngày 15 tháng 2 năm 1943, một cuộc họp bí mật quan trọng của các cán bộ cách mạng đang diễn ra tại khu vực gần bản Nà Mạ. Kim Đồng cùng một số đồng đội được giao nhiệm vụ canh gác từ xa để bảo vệ an toàn cho cuộc họp.

Trong khi đang quan sát, Kim Đồng phát hiện một toán quân Pháp hung hãn đang bí mật bao vây và tiến về phía địa điểm họp. Tình thế lúc này vô cùng khẩn cấp, nếu chạy về báo tin trực tiếp thì khoảng cách quá gần, quân giặc sẽ phát hiện và bao vây toàn bộ. Đứng trước ranh giới giữa sự sống và cái chết, người đội trưởng 14 tuổi đã có một quyết định vô cùng táo bạo nhằm cứu nguy cho các cán bộ.

Anh chủ động chạy lộ diện ra hướng ngược lại với nơi họp, nhảy lên các tảng đá bên bờ suối và cất tiếng hò gọi chim vang dội núi rừng. Tiếng hò vừa là tín hiệu báo động khẩn cấp cho các cán bộ trong cuộc họp nhanh chóng rút lui, vừa là cái bẫy thu hút toàn bộ sự chú ý của quân thù về phía anh. Đúng như dự đoán, toán lính Pháp tưởng rằng đã phát hiện ra liên lạc viên liền điên cuồng nổ súng bắn đuổi theo bóng dáng nhỏ bé đang thoăn thoắt chạy trên sườn núi.

Kim Đồng bị trúng đạn và ngã xuống ngay bên bờ suối Lê-nin, máu của anh đã hòa vào dòng nước quê hương khi tuổi đời vừa tròn 14. Sự hy sinh anh dũng của anh đã đánh đổi bằng sự an toàn tuyệt đối cho các đồng chí cán bộ lãnh đạo, giúp cơ quan cách mạng rút lui an toàn vào rừng sâu.

Hơn 80 năm đã trôi qua kể từ ngày người đội trưởng ấy ngã xuống, nhưng tên tuổi và sự hy sinh của Nông Văn Dền – Kim Đồng vẫn luôn trường tồn cùng sông núi. Ngày nay, Khu di tích lịch sử Kim Đồng tại quê hương Hà Quảng, Cao Bằng đã trở thành một địa chỉ đỏ, một trường học thực tế đón hàng triệu lượt thanh thiếu niên đến thăm viếng và học tập hằng năm. Hình ảnh người thiếu niên anh hùng đứng bên bờ suối mãi mãi là niềm tự hào, là tấm gương sáng ngời nhắc nhở thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện để cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giàu đẹp.