NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG TRINH SÁT TRẺ TUỔI CỦA ĐỆ TỨ CHIẾN KHU

Ông Lê Mai sinh năm 1927 trong một gia đình công nhân nghèo tại Mông Dương, Cẩm Phả. Năm 1942, khi còn rất trẻ, ông chuyển đến làm việc tại mỏ Mạo Khê. Trong môi trường công nhân Vùng mỏ có phong trào cách mạng phát triển mạnh, ông dần được giác ngộ và tham gia Công hội Đỏ, thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng trong các phân xưởng của mỏ.

Năm 1945, khi mới khoảng 18 tuổi, Lê Mai được giao làm Đội trưởng một đội trinh sát chống Nhật gồm khoảng bảy người. Mặc dù lực lượng và vũ khí còn thiếu thốn, đội trinh sát đã tham gia đánh lui các cuộc càn quét của quân Nhật, vận động lính gác tại Mạo Khê giao nộp vũ khí và bảo vệ phong trào cách mạng ở Đông Triều.

Ngày 8/6/1945, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Bình và Ban lãnh đạo khởi nghĩa, lực lượng cách mạng đồng loạt tiến công huyện lỵ Đông Triều cùng các vị trí ở Mạo Khê, Tràng Bạch và Chí Linh. Cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi, chính quyền tay sai Nhật bị giải tán và Chiến khu Trần Hưng Đạo – còn gọi là Đệ tứ Chiến khu hoặc Chiến khu Đông Triều – được thành lập.

Sau khi chiến khu được thành lập, Đội trinh sát do Lê Mai phụ trách được giao nhiệm vụ theo dõi hoạt động của địch, thu thập và chuyển thông tin phục vụ Ủy ban Quân sự chiến khu. Đội đã phát hiện những kẻ phá hoại mỏ và ngăn chặn âm mưu cử người ra Hòn Gai cầu viện quân Nhật. Lực lượng trinh sát chống Nhật của Đệ tứ Chiến khu sau này trở thành một trong những đơn vị tiền thân của Công an tỉnh Quảng Ninh.

Từ một người thợ mỏ trẻ tuổi, Lê Mai đã trưởng thành trong phong trào cách mạng, tiếp tục phục vụ lâu dài trong lực lượng Công an nhân dân, từng giữ chức Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ninh và được phong quân hàm Thiếu tướng. Câu chuyện của ông thể hiện lòng yêu nước, sự gan dạ và tinh thần trách nhiệm của thế hệ thanh niên Đất Mỏ trong những ngày chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945.