NGƯỜI ĐỘI VIÊN ĐẦU TIÊN NGÃ XUỐNG VÌ TỔ QUỐC

Hoàng Văn Nhủng sinh ngày 4 tháng 11 năm 1909, là người dân tộc Tày, quê ở xóm Nà Nghiềng, xã Sóc Hà, châu Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Sinh ra tại một vùng đất giàu truyền thống cách mạng, ông sớm được tiếp xúc với phong trào đấu tranh chống áp bức và từng bước giác ngộ lý tưởng cách mạng. Theo những tư liệu được lưu giữ, trong những năm 1930, Hoàng Văn Nhủng cùng người em trai là Hoàng Văn Vân đã tích cực tham gia hoạt động cách mạng.

Năm 1936, khi phong trào thanh niên phản đế ở vùng Cao – Bắc – Lạng phát triển mạnh, Hoàng Văn Nhủng rời gia đình để hoạt động cách mạng. Ông mang bí danh Xuân Trường và đảm nhiệm công việc liên lạc. Công việc ấy tưởng như thầm lặng nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt trong điều kiện hoạt động bí mật lúc bấy giờ. Người liên lạc phải nhanh nhạy, trung thành, có khả năng vượt qua nhiều khó khăn để truyền đạt thông tin và giữ mối liên hệ giữa các cơ sở cách mạng.

Những năm tháng hoạt động cách mạng đã rèn luyện ở Hoàng Văn Nhủng sự gan dạ, bền bỉ và tinh thần đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân. Ông thuộc thế hệ những người đã tham gia cách mạng từ rất sớm, khi lực lượng còn nhỏ bé, điều kiện hoạt động thiếu thốn và con đường phía trước chưa hề dễ dàng.

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại một khu rừng thuộc Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 đội viên do Đại tướng Võ Nguyên Giáp tổ chức và chỉ huy. Đây là tổ chức vũ trang cách mạng đầu tiên, trở thành tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay. Hoàng Văn Nhủng là một trong 34 đội viên đầu tiên ấy.

Sự ra đời của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Đội tuy chỉ có 34 người nhưng mang trong mình một nhiệm vụ lớn lao: xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, tuyên truyền, vận động nhân dân và từng bước phát triển phong trào đấu tranh. Những người lính đầu tiên ấy chính là những viên gạch đầu tiên xây dựng nền móng cho Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong đội hình nhỏ bé ấy, Hoàng Văn Nhủng mang bí danh Xuân Trường tiếp tục thực hiện nhiệm vụ với tinh thần của một người chiến sĩ cách mạng đã được tôi luyện qua nhiều năm hoạt động. Ông không chỉ chiến đấu cho bản thân mà còn chiến đấu cho một lý tưởng lớn hơn – một nước Việt Nam độc lập, nơi nhân dân được làm chủ vận mệnh của mình.

Chỉ hơn một tháng sau ngày thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, một biến cố đau thương đã xảy ra.

Đêm ngày 4 tháng 2 năm 1945, tại trận Đồng Mu, lực lượng của ta chiến đấu với quân địch. Trong trận đánh ấy, Hoàng Văn Nhủng đã hy sinh. Theo những tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ông được ghi nhận là liệt sĩ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sự hy sinh của Hoàng Văn Nhủng diễn ra khi cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc đang ở thời điểm đặc biệt quan trọng. Cách mạng Việt Nam khi ấy chưa giành được chính quyền, lực lượng vũ trang còn rất nhỏ bé và đất nước vẫn chìm trong cảnh mất độc lập. Vì vậy, sự ra đi của một trong những đội viên đầu tiên của đội quân cách mạng càng trở thành một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt.

Ông không phải là một vị tướng, cũng chưa từng giữ những chức vụ lớn. Nhưng chính những người chiến sĩ bình dị như Hoàng Văn Nhủng đã góp phần tạo nên lịch sử bằng lòng trung thành, sự dũng cảm và tinh thần sẵn sàng hy sinh cho nhiệm vụ chung.

Nếu ngày 22 tháng 12 năm 1944 đánh dấu sự ra đời của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, thì ngày 4 tháng 2 năm 1945 trở thành một dấu mốc đau thương trong những ngày đầu của đội quân cách mạng. Chỉ sau một thời gian rất ngắn, đội quân ấy đã có người chiến sĩ đầu tiên hy sinh.

Điều đó cho thấy con đường giành độc lập không hề bằng phẳng. Để đi đến mùa Thu năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám thành công và nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, biết bao người đã phải cống hiến tuổi trẻ, sức lực và cả cuộc đời mình.

Trong số những người đặt nền móng cho chặng đường ấy, Hoàng Văn Nhủng là một cái tên đặc biệt. Ông thuộc thế hệ đã đặt những viên gạch đầu tiên cho truyền thống chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ 34 đội viên ban đầu, lực lượng vũ trang cách mạng từng bước trưởng thành, phát triển thành một quân đội lớn mạnh, đồng hành cùng dân tộc trong những cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập và chủ quyền đất nước.

Ngày nay, khi nhìn lại lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, người ta thường nhắc đến những chiến thắng lớn, những vị tướng nổi tiếng và những chiến dịch làm nên bước ngoặt lịch sử. Nhưng phía sau mỗi chặng đường ấy luôn có những con người đã âm thầm đặt nền móng từ những ngày đầu tiên. Hoàng Văn Nhủng chính là một trong những con người như thế.

Tên tuổi Xuân Trường gắn với một thời kỳ đặc biệt của lịch sử dân tộc – thời kỳ mà những người cách mạng phải hoạt động trong điều kiện vô cùng khó khăn nhưng vẫn kiên định với mục tiêu giành độc lập. Ông đã ra đi khi đất nước còn chưa bước vào ngày độc lập, nhưng sự hy sinh ấy không trở nên vô nghĩa. Nó trở thành một phần của lịch sử, được ghi nhớ cùng sự hình thành và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Có những con người sống một cuộc đời rất dài và để lại nhiều dấu ấn. Cũng có những người ra đi khi tuổi đời còn chưa cao nhưng tên tuổi vẫn được lịch sử lưu giữ. Hoàng Văn Nhủng thuộc về những người thứ hai. Ông không kịp nhìn thấy ngày Cách mạng Tháng Tám thành công, không kịp chứng kiến đất nước bước sang một trang mới, nhưng ông đã góp phần vào chính hành trình dẫn tới ngày ấy.

Từ một người thanh niên dân tộc Tày ở Cao Bằng, Hoàng Văn Nhủng đã trở thành một trong những người lính đầu tiên của đội quân cách mạng. Từ người liên lạc viên mang bí danh Xuân Trường, ông trở thành người chiến sĩ được lịch sử ghi nhận là liệt sĩ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Câu chuyện về Hoàng Văn Nhủng vì thế không chỉ là câu chuyện về một người đã hy sinh trong một trận đánh. Đó còn là câu chuyện về những con người đã đặt lợi ích của dân tộc lên trên cuộc sống riêng, về thế hệ đã góp phần mở đường cho một nền độc lập mà họ chưa kịp nhìn thấy.

Hơn tám thập niên đã trôi qua kể từ ngày Hoàng Văn Nhủng ngã xuống. Đất nước đã trải qua biết bao đổi thay, nhưng ký ức về những người đặt nền móng cho quân đội cách mạng vẫn còn nguyên giá trị. Mỗi khi nhắc đến lịch sử hình thành Quân đội nhân dân Việt Nam, tên ông lại gợi nhắc về những ngày đầu gian khó, khi chỉ 34 con người đã mang trong mình niềm tin vào tương lai của dân tộc.

Hoàng Văn Nhủng – Xuân Trường – người chiến sĩ trong đội hình 34 đội viên đầu tiên, người đã trở thành liệt sĩ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông ra đi trước ngày độc lập, nhưng tên tuổi ông đã ở lại với lịch sử, như một lời nhắc nhở rằng phía sau mỗi mùa độc lập, mỗi trang sử vẻ vang của dân tộc luôn có những con người đã âm thầm cống hiến cả tuổi trẻ và cuộc đời mình.