Người đội viên thứ ba mươi tư của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân

Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Cao Bằng), theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 chiến sĩ. Đây là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.

Trong 34 đội viên đầu tiên ấy có một thanh niên mới 29 tuổi mang tên Hoàng Văn Xiêm, sau này được biết đến với tên gọi Hoàng Văn Thái.

Trước đó, Hoàng Văn Thái đã tham gia phong trào cách mạng từ cuối những năm 1930. Ông từng hoạt động trong phong trào thanh niên cứu quốc, tham gia xây dựng lực lượng vũ trang ở căn cứ Bắc Sơn – Võ Nhai và được cử đi học quân sự tại Trường Quân chính Liễu Châu (Trung Quốc). Chính quá trình rèn luyện này giúp ông nhanh chóng trưởng thành về năng lực tổ chức và chỉ huy.

Lễ thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân diễn ra giản dị giữa núi rừng. Đội chỉ có 34 cán bộ, chiến sĩ với 34 khẩu súng các loại. Dù lực lượng còn nhỏ bé, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn rằng đây sẽ là "đội quân đàn anh", từ hạt nhân này sẽ phát triển thành quân đội cách mạng của dân tộc.

Ngay sau lễ thành lập, Đội bước vào những trận đánh đầu tiên tại Phai Khắt và Nà Ngần (25 và 26/12/1944). Hoàng Văn Thái trực tiếp tham gia các trận đánh này cùng đồng đội. Hai chiến thắng liên tiếp tuy quy mô không lớn nhưng có ý nghĩa rất quan trọng: khẳng định phương châm đánh nhanh, bí mật, bất ngờ và tạo niềm tin cho nhân dân vào lực lượng vũ trang cách mạng.

Những ngày đầu, điều kiện vô cùng thiếu thốn. Bộ đội phải hành quân liên tục trong rừng, lương thực khan hiếm, vũ khí ít hơn nhiều so với đối phương. Nhưng chính trong hoàn cảnh đó, Hoàng Văn Thái cùng các đồng đội học được bài học đầu tiên về xây dựng quân đội: kỷ luật nghiêm minh, gắn bó với nhân dân và tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh.

Sau này, khi đã trở thành Đại tướng, mỗi lần nhắc về ngày 22/12/1944, Hoàng Văn Thái đều coi đó là niềm vinh dự lớn nhất trong cuộc đời binh nghiệp. Ông luôn tự hào vì đã được đứng trong hàng ngũ 34 chiến sĩ đầu tiên đặt nền móng cho Quân đội nhân dân Việt Nam.