Người dọn bàn tại khu Harlem nghèo khổ
Chuyến đi thực tế của anh thanh niên Văn Ba đến thành phố New York (Mỹ) cuối năm 1912, nơi Người chọn sống ở khu ổ chuột của người da đen để tìm hiểu tận cùng sự bất công của xã hội tư bản.
Sau khi rời Boston, cuối năm 1912, anh thanh niên Văn Ba lên tàu đến thành phố New York, trung tâm kinh tế sầm uất bậc nhất nước Mỹ. Trái ngược với việc tìm kiếm sự hoa lệ của quảng trường Thời đại hay phố Wall, Nguyễn Tất Thành lại chọn di chuyển đến khu Harlem — khu vực sinh sống của cộng đồng người Mỹ gốc Phi nghèo khổ, đầy rẫy tệ nạn và sự bất công thời bấy giờ. Người thuê một căn phòng nhỏ tồi tàn và xin làm công việc dọn bàn, rửa cốc chén tại các quán ăn bình dân ở khu vực này.
Hằng ngày, tận mắt chứng kiến những người công nhân da đen bị chủ bóc lột sức lao động đến kiệt quệ nhưng nhận lại đồng lương rẻ mạt, lại thường xuyên bị cảnh sát đánh đập kỳ thị, Bác Hồ vô cùng xúc động. Người nhận ra rằng, dù nước Mỹ có bản Tuyên ngôn Độc lập tự do vĩ đại, nhưng bản chất của giai cấp thống trị vẫn là áp bức.
Người thường dành những đồng tiền công ít ỏi của mình để mua bánh mì chia cho những đứa trẻ da đen lang thang trên phố. Những tháng ngày sống tại khu Harlem đã giúp Bác hình thành tư tưởng nhân văn sâu sắc: "Dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: Giống người đi bóc lột và giống người bị bóc lột". Từ đó, Người xác định cách mạng Việt Nam phải đứng về phía tất cả những người lao động bị áp bức trên thế giới.
