NGƯỜI ĐỒNG ĐỘI ĐÃ NẰM LẠI BÊN DÒNG THẠCH HÃN

THỜI HOA LỬA

NGƯỜI ĐỒNG ĐỘI ĐÃ NẰM LẠI BÊN DÒNG THẠCH HÃN

Có những người đồng đội chỉ cùng nhau sống vài tháng, vài tuần, thậm chí chỉ vài ngày, nhưng tình cảm giữa họ lại đủ sâu để một người mang theo hình bóng của người kia suốt cả cuộc đời.

Chiến tranh là như vậy.

Nó đưa những con người xa lạ đến bên nhau, để rồi họ trở thành anh em. Họ cùng ăn một bữa cơm, cùng chia nhau ngụm nước, cùng nằm dưới một giao thông hào, cùng tránh những trận bom và cùng gọi tên nhau giữa những phút giây sinh tử.

Rồi một ngày, có người không còn đứng dậy nữa.

Người ở lại tiếp tục bước đi.

Nhưng trong trái tim họ, người đồng đội ấy chưa bao giờ rời khỏi chiến trường.

Bên dòng Thạch Hãn năm xưa cũng có biết bao người lính như thế.

Người lính trẻ ấy quê ở một miền quê xa Quảng Trị.

Ngày nhập ngũ, anh chưa từng nghĩ mình sẽ gắn bó với một người đồng đội đến mức sau này, hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn nhớ từng nét mặt, từng câu nói và cả giọng cười của người bạn đã nằm lại.

Hai người gặp nhau trong những ngày chiến đấu khốc liệt.

Ban đầu họ chỉ là những người lính cùng đơn vị.

Rồi cùng một tổ.

Rồi cùng một vị trí.

Rồi trở thành bạn.

Người đồng đội của ông là một chàng trai trẻ, hay cười và rất thích kể chuyện quê nhà.

Mỗi khi có một khoảng thời gian yên tiếng súng, anh lại kể về mẹ.

Kể về cánh đồng.

Kể về con đường làng.

Kể về một cô gái đang chờ mình trở về.

Ông thường trêu:

“Cậu nhớ nhà thế thì bao giờ hết chiến tranh phải về ngay.”

Anh cười:

“Chứ còn gì nữa.”

Rồi anh nói:

“Về cưới vợ.”

Cả hai cùng cười.

Không ai biết rằng lời nói ấy sẽ mãi mãi không thành.

Những ngày ở Thành cổ Quảng Trị, họ sống bên nhau trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Một bi đông nước chia cho hai người.

Một gói lương khô chia thành nhiều phần.

Một tấm áo mưa có khi hai người cùng che.

Khi một người bị thương, người kia lập tức tìm cách giúp đỡ.

Khi một người mệt, người kia động viên.

Không ai hỏi mình đã hy sinh bao nhiêu.

Bởi trong chiến tranh, sự sống của người bên cạnh cũng quan trọng như chính mình.

Có một lần, sau một trận pháo kích, người đồng đội bị thương nhẹ ở chân.

Ông định dìu bạn.

Nhưng anh lắc đầu:

“Không sao.”

“Đi được không?”

“Được.”

“Đừng cố.”

Anh cười:

“Cậu lo cho cậu trước đi.”

Rồi anh đứng dậy.

Hai người tiếp tục đi.

Chỉ vài bước thôi, anh lại khụy xuống.

Lần này, người bạn không nghe nữa.

Ông khoác tay bạn lên vai mình.

“Dựa vào tôi.”

Anh không phản đối.

Hai người bước chậm giữa vùng đất đầy hố bom.

Một người dìu.

Một người dựa.

Không ai biết ngày ấy sẽ trở thành một trong những ký ức cuối cùng của họ.

Những ngày sau đó, chiến sự càng khốc liệt.

Có lúc họ không gặp nhau hàng giờ.

Có lúc chỉ kịp nhìn nhau từ xa.

Có lúc một người chạy qua và nói:

“Còn sống không?”

Người kia đáp:

“Còn.”

Chỉ một câu như vậy.

Nhưng giữa chiến trường, một câu “còn sống” có thể khiến người ta nhẹ nhõm cả ngày.

Rồi đến một ngày.

Tiếng pháo dội xuống dữ dội.

Đất đá tung lên.

Mọi người tìm vị trí trú ẩn.

Người đồng đội ấy đang ở gần dòng Thạch Hãn.

Ông gọi:

“Cậu đâu rồi?”

Không có tiếng trả lời.

Ông chạy đi tìm.

Nhưng pháo vẫn tiếp tục.

Một tiếng nổ lớn.

Ông bị hất ngã.

Khi tỉnh lại, mọi thứ trước mắt phủ đầy khói bụi.

Ông cố gọi tên bạn.

Lần này vẫn không có tiếng trả lời.

Sau khi tiếng pháo tạm ngừng, ông tìm thấy người đồng đội.

Anh đã nằm lại.

Gương mặt vẫn còn rất trẻ.

Trên người vẫn là bộ quân phục cũ.

Bàn tay vẫn nắm chặt một vật gì đó.

Ông mở ra.

Đó là một mảnh giấy nhỏ.

Có lẽ anh đã định gửi về nhà.

Chữ viết nguệch ngoạc.

Chỉ vài dòng.

Ông không đọc hết.

Bởi lúc ấy, nước mắt đã làm mọi thứ nhòe đi.

Ông chỉ nhớ một câu:

“...Mẹ đừng lo cho con.”

Ông ngồi bên bạn rất lâu.

Không muốn rời đi.

Nhưng chiến tranh vẫn tiếp tục.

Một người đồng đội gọi:

“Đi thôi!”

Ông không đứng dậy.

“Để tôi ở lại.”

Người kia kéo ông:

“Phải đi.”

Ông nhìn người bạn lần cuối.

Rồi cúi xuống.

Nắm một ít đất bên cạnh.

Ông nói:

“Tôi sẽ trở lại tìm cậu.”

Nhưng chiến tranh kéo ông đi.

Lời hứa ấy phải mất hàng chục năm sau mới có thể thực hiện.

Sau chiến tranh, ông trở về quê.

Cuộc sống tiếp tục.

Ông lập gia đình.

Có con.

Có cháu.

Tóc dần bạc.

Nhưng người đồng đội năm xưa vẫn ở lại trong ký ức.

Mỗi khi nghe ai nhắc đến Quảng Trị, ông lại nhớ.

Nhớ người bạn.

Nhớ dòng Thạch Hãn.

Nhớ lời hứa chưa thực hiện.

Có những đêm ông tỉnh giấc.

Trong tâm trí vẫn là hình ảnh người đồng đội nằm bên bờ sông.

Nhiều năm sau, ông quyết định trở lại.

Lần đầu tiên sau rất nhiều thập kỷ.

Ông đứng bên dòng Thạch Hãn.

Dòng sông vẫn chảy.

Nhưng người bạn thì không còn.

Ông đi chậm dọc bờ sông.

Từng bước.

Từng bước.

Như đang tìm kiếm một dấu vết của quá khứ.

Ông dừng lại.

Nhìn xuống dòng nước.

Rồi nói:

“Cậu ơi, tôi về rồi.”

Không ai trả lời.

Chỉ có tiếng nước.

Nhưng ông vẫn nói tiếp:

“Xin lỗi vì tôi về muộn.”

Ông thắp một nén hương.

Khói bay lên.

Đôi mắt người cựu binh đỏ hoe.

Ông không khóc thành tiếng.

Có lẽ sau quá nhiều năm, nước mắt đã nằm sâu bên trong.

Ông chỉ đứng đó.

Rất lâu.

Như một người bạn đang trò chuyện với người bạn của mình.

Trên bờ Thạch Hãn hôm nay có rất nhiều người đến viếng.

Có những người trẻ.

Có những gia đình.

Có những cựu chiến binh.

Có người biết rõ câu chuyện của một liệt sĩ.

Có người chỉ biết rằng dưới dòng sông này và vùng đất này đã có rất nhiều người lính hy sinh.

Nhưng tất cả đều đến với một sự thành kính giống nhau.

Bởi họ hiểu rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có.

Nó được xây nên từ tuổi trẻ của những người đã không trở về.

Người cựu binh đứng bên sông rất lâu.

Trước khi rời đi, ông nói:

“Cậu cứ yên tâm.”

“Chúng tôi đã sống tiếp.”

“Con cháu chúng tôi được học hành.”

“Đất nước đã hòa bình.”

“Điều cậu mong ngày ấy... cuối cùng cũng thành sự thật.”

Ông cúi đầu.

Rồi quay đi.

Nhưng đi được vài bước, ông lại dừng.

Quay lại nhìn dòng sông.

Như thể vẫn còn điều gì chưa nói.

Có lẽ người đồng đội ấy không cần một lời hứa nữa.

Bởi lời hứa lớn nhất đã được thực hiện.

Đất nước đã hòa bình.

Những đứa trẻ ngày nay được lớn lên mà không biết tiếng bom.

Những người mẹ không còn phải tiễn con ra chiến trường.

Những người yêu không còn phải chờ một lá thư từ nơi xa.

Những bữa cơm gia đình không còn thiếu một người vì chiến tranh.

Đó chính là điều mà những người lính năm xưa mong muốn.

Dòng Thạch Hãn hôm nay vẫn chảy.

Nước đi qua những bờ tre.

Đi qua những cánh đồng.

Đi qua những cây cầu.

Và đi qua cả ký ức của một thời hoa lửa.

Có thể những người đã nằm lại không còn tên trong ký ức của từng người.

Nhưng họ có tên trong lịch sử.

Có tên trong những bia tưởng niệm.

Và quan trọng hơn, họ có một vị trí trong trái tim của những người còn sống.

Người đồng đội đã nằm lại bên dòng Thạch Hãn.

Nhưng tình đồng đội thì không nằm lại.

Nó theo người sống trở về.

Theo họ đi qua những năm tháng hòa bình.

Theo họ đến khi tóc bạc.

Và có khi theo họ đến tận cuối cuộc đời.

Bởi có những người bạn không thể gặp lại.

Nhưng cũng có những người bạn mà dù đã cách xa hơn nửa thế kỷ, chỉ cần nhắc tên, trái tim vẫn đau như ngày hôm qua.

Dòng Thạch Hãn vẫn chảy.

Thời gian vẫn trôi.

Những người lính năm xưa đã già hoặc đã nằm xuống.

Nhưng lời hẹn của những người đồng đội vẫn còn đó:

“Nếu một người không trở về, người còn lại sẽ nhớ.”

Và hơn nửa thế kỷ sau, một người cựu binh đã trở lại bên dòng Thạch Hãn để nói với người bạn của mình một câu giản dị nhất:

“Đồng đội ơi, tôi vẫn nhớ cậu.”