Người đồng đội giữa biển lửa biên giới

Tháng 5 năm 1977, khi vừa tròn mười tám tuổi, chàng thanh niên Lương Văn Ngọc rời quê Thanh Hóa lên đường nhập ngũ. Đất nước đã thống nhất được hai năm, nhưng hòa bình vẫn chưa thực sự trọn vẹn. Dọc tuyến biên giới Tây Nam, tập đoàn Khmer Đỏ liên tiếp gây hấn, xâm nhập lãnh thổ, tàn sát dân thường và đốt phá nhiều làng mạc. Những người lính trẻ như bác Ngọc lại khoác ba lô lên đường, mang theo lời hẹn với gia đình rằng sẽ hoàn thành nhiệm vụ để bảo vệ từng tấc đất quê hương.

Sau thời gian huấn luyện, bác cùng đồng đội hành quân vào mặt trận Tây Nam. Đó là những ngày biên giới không lúc nào yên tiếng súng. Hành trang của người lính trẻ chỉ là chiếc ba lô, khẩu súng và niềm tin sẽ hoàn thành nhiệm vụ. Không ai nghĩ đến gian khổ hay hiểm nguy phía trước, chỉ mong góp một phần sức mình để giữ bình yên cho Tổ quốc. Cuối năm 1978, sau nhiều lần Khmer Đỏ mở các cuộc tiến công quy mô lớn vào Tây Ninh, An Giang, Kiên Giang và gây nên những vụ thảm sát kinh hoàng đối với đồng bào ta, đơn vị bác nhận lệnh tham gia chiến dịch phản công.

Những ngày cuối tháng 12 năm 1978, cả đơn vị hành quân liên tục. Đường biên giới khi ấy phủ đầy bụi đỏ. Ban ngày nắng bỏng rát, ban đêm hơi lạnh từ rừng thổi về khiến ai cũng co ro trong chiếc áo lính đã sờn vai. Điều đáng sợ nhất không phải là thiếu ăn hay thiếu ngủ, mà là những bãi mìn còn sót lại và những toán Khmer Đỏ phục kích bất ngờ trong các cánh rừng thưa.

Bác Ngọc nhớ nhất một trận đánh diễn ra trên đường tiến quân vào tỉnh Svay Rieng. Đơn vị vừa vượt qua một con suối cạn thì bất ngờ hỏa lực từ mé rừng phía trước nổ dữ dội. Đạn AK quét ngang đầu, đất đá tung lên mù mịt. Cả đại đội lập tức tản đội hình tìm chỗ ẩn nấp rồi tổ chức phản kích. Trong lúc di chuyển sang cánh phải để vòng sườn, bác nhìn thấy một đồng đội tên Hùng bị trúng mảnh đạn vào vai, ngã ngay giữa khoảng đất trống. Chỉ cần chậm vài phút, địch có thể tiếp tục bắn dồn dập vào vị trí ấy.

Không ai kịp bàn bạc. Bác cùng một chiến sĩ khác lao ra giữa làn đạn. Hai người kéo đồng đội xuống một hố bom cũ. Đạn găm liên tiếp vào thân cây phía sau lưng, đất cát bắn lên rát cả mặt. Khi băng bó tạm xong, bác cõng Hùng chạy từng quãng ngắn về phía sau. Có lúc phải nằm ép sát xuống đất hàng chục phút vì hỏa lực quá mạnh. Mỗi mét đường đi đều phải đổi bằng sự bình tĩnh và lòng can đảm.

Đến khi đưa được đồng đội về tuyến quân y, bác mới nhận ra vai áo mình đã rách toạc vì một mảnh đạn sượt qua lúc nào không hay. May mắn, vết thương chỉ làm xây xát ngoài da.

Chiều hôm ấy, trận đánh kết thúc. Đơn vị tiếp tục tiến lên sau khi đánh bật lực lượng Khmer Đỏ khỏi khu vực. Đêm xuống, giữa cánh rừng yên tĩnh, anh Hùng nắm chặt tay bác rồi cười:

"Nếu hôm nay không có cậu, chắc mình đã nằm lại nơi này."

Bác Ngọc chỉ lắc đầu:

"Ra chiến trường, đổi lại là mình thì anh em cũng sẽ làm như thế."

Câu nói ấy giản dị, nhưng theo bác suốt cả cuộc đời.

Ít ngày sau, đơn vị tiếp tục tiến công theo hướng Quốc lộ 1, phối hợp cùng các lực lượng của Quân đoàn 4 đánh thẳng vào hệ thống phòng ngự của Khmer Đỏ. Những trận chiến diễn ra ngày càng quyết liệt, nhưng thế trận của ta ngày càng áp đảo. Ngày 7 tháng 1 năm 1979, thủ đô Phnom Penh được giải phóng. Đến ngày 17 tháng 1, đất nước Campuchia cơ bản được giải phóng khỏi chế độ diệt chủng.

Sau đó, bác Ngọc cùng đơn vị vẫn tiếp tục ở lại làm nhiệm vụ quốc tế thêm nhiều năm. Những cuộc hành quân truy quét tàn quân Khmer Đỏ vẫn diễn ra trong rừng sâu, nơi tiếng súng đôi khi vẫn vang lên giữa những cánh rừng tưởng như đã bình yên.

Đến hôm nay, hơn bốn mươi năm đã trôi qua, bác vẫn nhớ rất rõ khuôn mặt những người đồng đội năm ấy. Có người đã trở về, có người mãi mãi nằm lại nơi đất bạn. Điều khiến bác nhớ nhất không phải là những trận đánh ác liệt hay những lần đối mặt với cái chết, mà là tình đồng chí giữa chiến trường. Chỉ cần một bàn tay kéo nhau dậy, một ngụm nước san sẻ hay một người sẵn sàng lao vào làn đạn để cứu đồng đội cũng đủ trở thành ký ức theo suốt cả cuộc đời.

Mỗi lần nhìn lại tấm huân chương và bộ quân phục đã ngả màu thời gian, bác lại lặng lẽ nhớ về những tháng ngày tuổi trẻ. Đó là quãng đời gian khổ nhưng đẹp nhất, khi những người lính ra đi không nghĩ đến công lao hay chiến công, chỉ mong hoàn thành nhiệm vụ, bảo vệ biên giới Tổ quốc và giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng.

Với bác Lương Văn Ngọc, ký ức về mùa khô năm 1978 không chỉ là ký ức của những trận đánh, mà còn là ký ức về tình đồng đội – thứ tình cảm được tôi luyện giữa khói lửa chiến tranh và trở thành hành trang quý giá theo bác suốt cuộc đời.