NGƯỜI ĐỒNG ĐỘI KHÔNG BAO GIỜ TRỞ VỀ

Đã hơn bảy mươi năm kể từ Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh cũ, xóa đi dấu chân trên chiến hào, nhưng không thể xóa nhòa ký ức về những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Mỗi lần nhắc đến Điện Biên, tôi lại nhớ đến Phan Đình Giót.

Anh không phải là người nói nhiều.

Trong những ngày hành quân, anh thường lặng lẽ đi cuối hàng, chiếc ba lô trên vai đã sờn theo năm tháng. Khi đơn vị dừng chân nghỉ, anh lại tranh thủ giúp đồng đội sửa quai dép, chia nhau từng ngụm nước hay nhường phần lương khô cho người đang mệt.

Anh sống giản dị như bao người lính khác.

Chúng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng, người đồng đội ấy sau này sẽ trở thành một biểu tượng của lòng dũng cảm.

Những ngày chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, ai cũng hiểu đây sẽ là trận đánh vô cùng gian khổ. Đường hành quân dài, địa hình hiểm trở, vũ khí, lương thực đều phải vận chuyển bằng sức người. Có những đêm mưa rét, cả đơn vị chỉ có thể dựa lưng vào vách núi để chợp mắt.

Nhưng chưa bao giờ tôi nghe anh than phiền.

Mỗi lần có người hỏi:

"Liệu trận này có thắng không?"

Anh chỉ cười rồi đáp:

"Chúng ta đã đi đến đây thì nhất định sẽ thắng."

Đó không phải là lời nói để động viên.

Đó là niềm tin.

Đêm 13 tháng 3 năm 1954, khi pháo lệnh mở màn vang lên, cả đơn vị đồng loạt tiến công cứ điểm Him Lam. Tiếng súng, tiếng pháo hòa vào nhau giữa màn đêm. Đất đá tung lên, khói lửa bao trùm chiến trường.

Trong cuộc chiến ác liệt ấy, chúng tôi chỉ biết tiến lên.

Rồi có lúc đội hình bị hỏa điểm của địch chặn lại.

Tiếng súng từ phía trước bắn dữ dội.

Đồng đội bị thương ngày một nhiều.

Giữa khói bụi mịt mù, tôi vẫn thấy anh tiếp tục tiến về phía trước, dù bản thân đã bị thương.

Sau đó...

Tiếng súng ở hỏa điểm ấy đột ngột ngừng lại.

Đội hình của chúng tôi lập tức xông lên.

Trận đánh tiếp tục.

Khi mọi việc lắng xuống, chúng tôi mới biết Phan Đình Giót đã không còn.

Chiến thắng đến.

Nhưng người đồng đội năm nào mãi mãi nằm lại trên mảnh đất Điện Biên.

Sau chiến tranh, mỗi người trở về một miền quê.

Có người trở thành thầy giáo.

Có người làm nông dân.

Có người tiếp tục khoác áo lính.

Riêng anh...

Anh ở lại với Điện Biên.

Ở lại trong những trang sử.

Ở lại trong những bài học lịch sử.

Ở lại trong ký ức của biết bao thế hệ.

Nhiều năm sau, tôi có dịp trở lại chiến trường xưa.

Những chiến hào ngày nào giờ phủ đầy cỏ xanh.

Tiếng đại bác đã nhường chỗ cho tiếng chim hót.

Khách tham quan lặng lẽ bước qua những di tích, đọc từng dòng giới thiệu về Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Có em học sinh dừng lại trước tấm bia ghi tên Phan Đình Giót và hỏi thầy giáo:

"Vì sao mọi người vẫn luôn nhắc đến bác ấy?"

Thầy giáo mỉm cười:

"Bởi có những người chỉ sống một cuộc đời bình dị, nhưng đã làm nên những điều phi thường."

Tôi đứng lặng.

Câu trả lời ấy khiến tôi nhớ đến người đồng đội năm xưa.

Anh chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành anh hùng.

Anh chỉ nghĩ mình là một người lính.

Một người lính làm tròn nhiệm vụ.

Có lẽ, chính sự bình dị ấy đã làm nên sự vĩ đại.

Ngày hôm nay, thế hệ trẻ không còn bước vào chiến trường với súng đạn trên vai.

Nhưng mỗi người đều có một "chiến trường" của riêng mình: học tập, lao động, nghiên cứu, bảo vệ chủ quyền, xây dựng quê hương và gìn giữ những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Nếu mỗi người đều sống có trách nhiệm như Phan Đình Giót, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân, thì đó chính là cách thiết thực nhất để tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Có những người đồng đội trở về sau chiến tranh.

Có những người mãi mãi ở lại.

Nhưng những người ở lại ấy chưa bao giờ bị lãng quên.

Trong trái tim của đồng đội.

Trong ký ức của dân tộc.

Và trong từng trang sử Việt Nam, Phan Đình Giót sẽ luôn là người đồng đội không bao giờ trở về, nhưng cũng là người anh hùng không bao giờ rời khỏi lòng nhân dân.