NGƯỜI ĐỒNG ĐỘI KHÔNG TRỞ VỀ

Trong đời lính của tôi, ký ức đau đớn nhất không phải là những trận đánh khốc liệt, những lần suýt chết trong gang tấc, mà là hình ảnh người đồng đội của mình ngã xuống và mãi mãi không còn trở về. Chiến tranh là vậy, có những mất mát không đo được bằng thời gian, không cân đong được bằng nước mắt, chỉ có thể khắc sâu trong trái tim đến suốt cuộc đời.

Anh là người đồng đội gắn bó với tôi từ ngày đầu vào chiến trường miền Nam. Chúng tôi khác quê, khác tuổi, nhưng lại coi nhau như anh em ruột thịt. Anh lớn hơn tôi vài tuổi, từng trải, điềm đạm, ít nói nhưng khi cười thì hiền như ánh đèn dầu trong đêm. Anh hay kể chuyện quê mình, kể về cánh đồng lúa mỗi mùa nước đổ, kể về mẹ già hay chuẩn bị sẵn mâm cơm chờ anh đi làm đồng về. Những câu chuyện ấy, giữa bom đạn, lại làm lòng người ấm đến lạ.

Chúng tôi cùng sống, cùng chiến đấu, cùng chia nhau từng củ khoai, từng ngụm nước, từng giấc ngủ vội dưới hầm bí mật. Có những đêm mưa, đất sụp, nước tràn vào, anh vẫn đùa: “Miễn còn thở được là còn đánh được”, rồi lại lặng thinh khi nghe tin đơn vị khác có người hy sinh. Ở anh có một điều gì đó rất vững vàng, khiến tôi – thằng lính trẻ ngày ấy – luôn có cảm giác yên tâm mỗi khi đứng cạnh.

Ngày định mệnh ấy đến vào một buổi chiều tưởng chừng bình thường. Nhiệm vụ của đơn vị là di chuyển vũ khí về một điểm tập kết để chuẩn bị cho trận đánh lớn. Đường đi phải băng qua khu vực địch kiểm soát rất chặt. Mọi thứ diễn ra khá thuận lợi cho đến khi một tốp lính bất ngờ xuất hiện. Chúng tôi phải tản ra, lợi dụng địa hình để tránh bị phát hiện. Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, anh đã ở lại yểm trợ đồng đội thoát khỏi vòng vây.

Tôi vẫn nhớ rất rõ khoảnh khắc sau tiếng súng đầu tiên. Âm thanh chát chúa vang lên, đất đá tung lên, khói súng mịt mù. Tôi nhìn thấy anh, bóng dáng rắn rỏi giữa bụi mù, khẩu súng trên tay vẫn nổ đều từng phát, từng phát một cách bình tĩnh lạ thường. Anh không bỏ chạy, không chần chừ, chỉ tập trung bảo vệ đường lui cho chúng tôi. Chính khi đơn vị thoát ra được vùng nguy hiểm, cũng là lúc anh trúng đạn.

Chúng tôi quay lại, nhưng mọi thứ đã quá muộn. Anh nằm đó, khuôn mặt bình thản như đang ngủ. Trên tay anh vẫn còn siết chặt khẩu súng, như một lời khẳng định cuối cùng rằng anh đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Không có tiếng khóc gào, chỉ có sự lặng đi đến nhức nhối. Những người lính như chúng tôi đã quá quen với hy sinh, nhưng đứng trước đồng đội của mình, tim ai mà không đau.

Chúng tôi không thể đưa anh về nhà ngay lúc ấy. Chiến tranh không cho phép người lính có được sự trọn vẹn trong tiễn đưa. Chúng tôi chôn anh trong một khu rừng, vội nhưng vẫn cố gắng trang nghiêm nhất có thể. Mỗi người bốc nắm đất, đặt lên nấm mộ tạm, không ai nói thành lời, chỉ có câu hứa thì thầm: “Anh yên tâm, chúng tôi sẽ tiếp tục chiến đấu, tiếp tục thay anh đi đến ngày thắng lợi.”

Ngày đất nước giải phóng, cả đơn vị vỡ òa trong niềm vui, nhưng tôi lại thấy trong lòng mình dâng lên một nỗi đau âm ỉ. Bởi trong niềm vui ấy, chúng tôi thiếu mất anh. Khi nhân dân đổ ra đường reo mừng, khi cờ đỏ sao vàng ngập trời, tôi chỉ ước gì anh có thể đứng đó, mỉm cười nhìn thấy giây phút mà anh đã đánh đổi cả mạng sống để có được.

Rồi nhiều năm sau khi chiến tranh kết thúc, chúng tôi đi tìm hài cốt đồng đội. Đường rừng đã đổi khác, cây cối đã thay màu, nhưng vị trí ấy, cảm giác ấy, hình ảnh ấy thì vẫn còn nguyên trong trí nhớ. Khi tìm được anh, tôi đã đứng rất lâu trước mảnh đất ấy. Không còn là người lính trẻ ngày nào, tóc đã bạc, lưng đã còng, nhưng đứng trước anh, tôi vẫn thấy mình như người lính năm xưa – người lính từng hứa sẽ sống thay phần người đã ngã xuống.

Người đồng đội không trở về – nhưng anh không mất đi. Anh ở trong ký ức của chúng tôi, trong từng hơi thở của đất nước hòa bình hôm nay, trong từng mùa lúa trổ bông trên quê nhà anh. Có những con người, dù không còn hiện diện trên đời, vẫn tiếp tục sống trong lòng những người ở lại, như một ngọn lửa không bao giờ tắt.