NGƯỜI ĐỒNG ĐỘI KHÔNG TRỞ VỀ

Người viết nhận ra rằng có những ký ức dù thời gian đi qua bao lâu vẫn không thể phai mờ trong tâm trí người lính. Với bác Nguyễn Văn Phúc, ký ức khiến bác nghẹn lòng nhất chính là câu chuyện về một người đồng đội đã không thể trở về sau chiến tranh.

Mỗi lần nhắc đến người đồng đội ấy, giọng bác lại chậm xuống, ánh mắt lặng đi rất lâu.

“Đến giờ tôi vẫn nhớ rõ gương mặt cậu ấy,” bác nói nhỏ.

Người đồng đội đó tên Minh, quê ở Hà Nam, nhập ngũ cùng đợt với bác năm 1981.

“Hai đứa thân nhau từ ngày đầu huấn luyện,” bác kể.

Ngày ấy cả hai đều còn rất trẻ, xa quê lần đầu nên nhanh chóng coi nhau như anh em ruột thịt. Những buổi hành quân, những đêm gác giữa rừng hay cả những lúc sốt rét run người, họ luôn ở bên động viên nhau.

“Có gì cũng chia đôi,” bác cười buồn.

Người viết hình dung hai chàng trai tuổi đôi mươi giữa chiến trường khốc liệt vẫn giữ được sự chân thành và tình cảm giản dị của tuổi trẻ.

Bác kể rằng Minh là người sống rất tình cảm và lạc quan.

“Lúc nào cậu ấy cũng cười,” bác nhớ lại.
“Khó khăn mấy cũng không than.”

Trong ba lô của Minh luôn có một cuốn sổ nhỏ ghi những bài hát yêu thích và địa chỉ gia đình ở quê. Mỗi lần nhớ nhà, cậu lại lấy cuốn sổ ra đọc rồi kể chuyện về mẹ và em gái.

“Cậu ấy thương mẹ lắm,” bác nói khẽ.

Những năm làm nhiệm vụ tại chiến trường Campuchia, đơn vị của bác thường xuyên phải tuần tra qua nhiều khu vực rừng núi nguy hiểm.

Có lần cả tiểu đội hành quân liên tục nhiều ngày trong điều kiện thiếu nước uống và lương thực.

“Anh em ai cũng gầy sọp đi,” bác kể.

Nhưng Minh vẫn luôn là người động viên mọi người nhiều nhất.

“Cậu ấy hay nói: ráng lên rồi sẽ có ngày về quê,” bác nhớ lại.

Người viết cảm nhận được vẻ đẹp rất bình dị của thế hệ người lính năm ấy. Giữa bom đạn và gian khổ, họ vẫn giữ niềm tin vào ngày mai hòa bình.

Ký ức đau lòng nhất xảy ra vào một buổi chiều cuối mùa mưa năm 1985.

Hôm ấy đơn vị bác nhận nhiệm vụ tuần tra tại một khu vực rừng sâu gần biên giới. Sau nhiều giờ di chuyển, khi cả tiểu đội đang nghỉ tạm bên triền dốc thì bất ngờ xảy ra tình huống nguy hiểm.

“Lúc đó mọi chuyện diễn ra rất nhanh,” bác kể chậm rãi.

Cả đơn vị lập tức triển khai đội hình xử lý tình huống. Trong lúc hỗ trợ đồng đội di chuyển đến vị trí an toàn, Minh bị thương nặng.

“Tôi lúc đó ở rất gần cậu ấy,” bác nghẹn giọng.

Người viết lặng đi trước ánh mắt đầy ám ảnh của bác khi nhắc lại khoảnh khắc ấy.

Bác kể rằng dù bị thương rất đau nhưng Minh vẫn cố trấn an đồng đội.

“Cậu ấy bảo đừng lo cho mình, lo nhiệm vụ trước,” bác xúc động kể.

Đơn vị nhanh chóng tìm cách đưa Minh ra khỏi khu vực nguy hiểm. Nhưng điều kiện lúc ấy vô cùng khó khăn. Đường rừng trơn trượt, trời lại đổ mưa lớn.

“Anh em thay nhau cáng cậu ấy đi,” bác nhớ lại.

Suốt quãng đường dài giữa rừng sâu, Minh gần như không còn sức nữa. Nhưng điều khiến mọi người đau lòng nhất là trước lúc lịm đi, cậu vẫn nhắc đến mẹ ở quê nhà.

“Cậu ấy nói nhớ mẹ quá,” bác kể mà mắt đỏ hoe.

Người viết không khỏi nghẹn lòng trước câu chuyện ấy.

Chiến tranh không chỉ là tiếng súng hay những trận đánh dữ dội mà còn là những cuộc chia ly lặng lẽ của những chàng trai tuổi đời còn rất trẻ.

Đêm hôm đó, giữa rừng sâu biên giới, cả tiểu đội gần như không ai ngủ.

“Không ai tin cậu ấy đã đi rồi,” bác nói nhỏ.

Bác kể rằng sáng hôm sau, đơn vị tổ chức tiễn biệt đồng đội ngay bên một khoảng rừng nhỏ. Không có khói hương đầy đủ, không có người thân bên cạnh, chỉ có những người lính trẻ lặng lẽ đứng nghiêm giữa màn sương sớm.

“Tôi đứng mà nước mắt cứ chảy,” bác nhớ lại.

Trong ba lô của Minh hôm ấy vẫn còn lá thư chưa kịp gửi về quê cho mẹ.

“Chúng tôi giữ lại rồi nhờ đơn vị gửi giúp,” bác kể.

Người viết cảm nhận rõ nỗi đau âm thầm mà chiến tranh để lại trong lòng những người còn sống.

Sau sự việc ấy, bác Nguyễn Văn Phúc càng thấm thía giá trị của hòa bình và sự sống.

“Chiến tranh lấy đi nhiều thứ lắm,” bác trầm giọng.
“Nhiều người còn chưa kịp sống hết tuổi trẻ.”

Nhiều năm sau ngày xuất ngũ, bác từng tìm về quê của Minh để thắp hương cho đồng đội.

“Tôi muốn thay cậu ấy về thăm mẹ,” bác nói.

Cuộc gặp năm ấy khiến bác không bao giờ quên. Mẹ của Minh khi nhìn thấy bác đã òa khóc vì nhớ con trai.

“Bà nắm tay tôi mãi không buông,” bác xúc động kể.

Người viết hiểu rằng chiến tranh tuy đã lùi xa nhưng những mất mát của nó vẫn còn ở lại trong trái tim rất nhiều người.

Đến hôm nay, bác Phúc vẫn giữ tấm ảnh chụp chung cùng người đồng đội năm xưa trong chiếc hộp gỗ nhỏ đặt cạnh bàn thờ gia tiên.

Mỗi dịp ngày thương binh liệt sĩ hay ngày đồng đội, bác lại lấy tấm ảnh ấy ra nhìn rất lâu.

“Có những người dù đi xa vẫn sống mãi trong ký ức,” bác nói khẽ.

Người viết nhìn người cựu chiến binh già lặng lẽ trước hiên nhà, phía xa là tiếng sóng biển Hoằng Tiến đều đều vọng lại. Chiến tranh đã đi qua nhưng những người đồng đội không trở về vẫn mãi là nỗi nhớ không thể nguôi ngoai của người lính già.

Cuối câu chuyện, bác Nguyễn Văn Phúc chậm rãi nói:

“Chúng tôi may mắn được trở về nên càng phải sống tốt thay cho những người đã nằm lại. Đó là điều tôi luôn tự nhắc mình suốt cuộc đời.”