Người đồng đội lao vào biển bom tìm những người còn sống

Trong ký ức của Nguyễn Thị Cận, Truông Bồn không chỉ là một địa danh. Đó là nơi gắn với những ngày tháng mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Là một nữ thanh niên xung phong, bà Cận từng theo đơn vị đến nhiều trọng điểm giao thông như phà Sen, cầu Cấm, Bến Thủy và Truông Bồn. Công việc của họ là bám đường, san lấp hố bom, bảo đảm cho những đoàn xe tiếp tục vượt qua tuyến lửa vào chiến trường.

Bom đạn đã trở thành một phần của cuộc sống.

Mỗi khi còi báo động vang lên, mọi người lập tức vào vị trí. Khi bom vừa ngừng, những người TNXP lại cầm cuốc, xẻng chạy ra đường. Có những đoạn đường vừa san xong lại bị bom đánh phá. Họ lại tiếp tục làm từ đầu.

Nguyễn Thị Cận từng nhiều lần bị sức ép của bom đạn làm ngất xỉu. Có lần tại cầu Cấm, sau một trận bom dữ dội, bà tỉnh lại trong tình trạng toàn thân đau đớn, xung quanh là đồng đội đang chăm sóc. Nhưng những lần như thế không khiến bà rời khỏi tuyến lửa.

Rồi đến ngày 31/10/1968.

Buổi sáng hôm ấy, tiểu đội của bà Cận đang trực chiến ở một ngọn đồi phía bên kia Truông Bồn. Từ vị trí của mình, bà và đồng đội nhìn thấy máy bay Mỹ đánh xuống khu vực Đại đội 317 đang làm nhiệm vụ.

Những tiếng bom liên tiếp dội xuống.

Sau khi loạt bom kết thúc, đơn vị lập tức nhận lệnh sang cứu đồng đội.

Nguyễn Thị Cận cùng những người khác chạy về phía dốc Kỳ Lợn.

Nhưng cảnh tượng trước mắt khiến tất cả chết lặng.

Cả sườn đồi bị bom cày xới. Khói đen chưa tan, mùi khét của thuốc bom vẫn nồng nặc. Không còn nhìn thấy những người đồng đội vừa mới làm việc ở đó. Chỉ còn những hố bom nối tiếp nhau và đất đá ngổn ngang.

Nhưng không ai bỏ cuộc.

Nguyễn Thị Cận cùng đồng đội bắt đầu đào bới.

Họ dùng tay, cuốc, xẻng tìm kiếm dưới những lớp đất đá với hy vọng mong manh rằng vẫn còn người sống sót.

Mỗi lần phát hiện một dấu hiệu dưới lòng đất, mọi người lại dồn sức đào nhanh hơn.

Nhưng điều họ tìm thấy nhiều khi không phải là một người còn sống.

Có những cánh tay.

Có những bàn chân.

Có những phần thân thể không còn nguyên vẹn.

Trong khói bom và đất đá, họ không thể xác định được đó là của ai. Những phần thi thể được tạm thời tập hợp lại, chờ xác định sau.

Rồi những người thanh niên xung phong vốn đã quen với bom đạn ấy không thể kìm được nước mắt.

Họ khóc ngay trên chiến trường.

Bởi những người nằm dưới lớp đất kia không phải những cái tên xa lạ. Đó là những người từng cùng họ san đường, cùng trú bom, cùng chia nhau từng miếng ăn, cùng cười nói sau những giờ làm việc căng thẳng.

Và chỉ ít phút trước thôi, họ vẫn còn là những người đang sống.

Trận bom ngày 31/10/1968 đã cướp đi 13 chiến sĩ TNXP Đại đội 317. Đây là một trong những mất mát lớn nhất và đau thương nhất gắn với lịch sử Truông Bồn.

Đối với Nguyễn Thị Cận, ký ức ấy không bao giờ biến mất.

Nhiều thập niên sau chiến tranh, khi kể lại những ngày tháng ấy, bà vẫn nhớ rõ tiếng máy bay, tiếng bom, khói đen và cảnh đồng đội đào bới dưới đất.

Nhưng có lẽ điều bà nhớ nhất chính là sự im lặng sau tiếng bom.

Bởi trước tiếng bom là tiếng người.

Sau tiếng bom, nhiều khi chỉ còn sự im lặng.

Một sự im lặng mà những người sống sót phải mang theo suốt cuộc đời.

Lời kết

Câu chuyện của Nguyễn Thị Cận cho thấy Truông Bồn không chỉ được làm nên bởi những người đã hy sinh, mà còn bởi những người đồng đội đã ở lại, trực tiếp chứng kiến và tìm kiếm họ giữa đống đổ nát.

Họ đã không bỏ chạy khỏi nơi vừa bị bom đánh phá.

Họ chạy về phía đồng đội.

Đào từng nắm đất, lật từng tảng đá, tìm kiếm từng dấu hiệu của sự sống – đó cũng là cách những người thanh niên xung phong giữ trọn nghĩa tình với đồng đội của mình.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức của Nguyễn Thị Cận vẫn giúp thế hệ hôm nay hình dung được sự khốc liệt của Truông Bồn và càng trân trọng hơn sự hy sinh của những người đã nằm lại nơi đây.