Người đưa những điều bình dị của quê hương trở thành di sản

Nguyễn Đình Chiểu là một trong những nhà thơ lớn của văn học Việt Nam thế kỷ XIX. Ông sinh năm 1822 tại Gia Định, trong một gia đình có truyền thống Nho học. Tuổi trẻ của ông gắn với việc học tập và con đường khoa cử, nhưng một biến cố lớn đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông: ông bị mù khi còn khá trẻ.

Dù không còn khả năng nhìn thấy, Nguyễn Đình Chiểu không từ bỏ việc học và dạy học. Ông mở trường, làm nghề thuốc và sáng tác văn chương. Trong hoàn cảnh đất nước Nam Kỳ bị thực dân Pháp xâm lược, thơ văn của ông dần trở thành tiếng nói thể hiện lòng yêu nước và sự đồng cảm với những người đứng lên bảo vệ quê hương.

Tác phẩm nổi tiếng “Lục Vân Tiên” của ông được sáng tác bằng chữ Nôm, kể về những nhân vật đề cao lòng nghĩa hiệp, tình nghĩa và cách sống có trước có sau. Tác phẩm nhanh chóng được truyền bá rộng rãi trong dân gian và trở thành một phần quan trọng của văn học Nam Bộ.

Khi quân Pháp chiếm Nam Kỳ, Nguyễn Đình Chiểu tiếp tục sáng tác những bài thơ văn thể hiện sự đau xót trước cảnh nước mất và ca ngợi những người dân đứng lên chống giặc. Những tác phẩm như “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” đã khắc họa hình ảnh những người nông dân vốn chỉ quen với ruộng đồng nhưng khi quê hương bị xâm lược đã sẵn sàng đứng lên chiến đấu.

Nguyễn Đình Chiểu qua đời năm 1888 tại Bến Tre. Ông để lại một di sản văn học lớn và được xem là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất của văn học yêu nước Việt Nam thế kỷ XIX.

Ông không thể nhìn thấy những cánh đồng, dòng sông hay những người dân mà mình viết về. Nhưng bằng trí nhớ, lòng yêu quê hương và ngòi bút, ông vẫn dựng lại cả một miền đất trong tâm trí người đọc. Có lẽ đó là một cách nhìn khác: đôi khi đôi mắt không còn nhìn thấy, nhưng một người vẫn có thể nhìn rất rõ thời đại của mình.