Người Đứng Giữa Hai Bờ Chiến Tuyến

Đêm Sài Gòn năm 1963 chìm trong bầu không khí oi nồng và căng thẳng. Trong một căn phòng riêng náo nhiệt ánh đèn và tiếng xóc đĩa của các quan chức cao cấp chính quyền Ngô Đình Diệm, một người đàn ông mảnh khảnh, đeo kính cận, nụ cười hiền lành đang ung dung nhấp từng ngụm trà. Đó là Đại tá Phạm Ngọc Thảo — Tỉnh trưởng Bến Tre, người được chính Tổng thống Diệm tin cậy trao đặc quyền kiểm soát một trong những vùng đất chiến lược nóng hổi nhất Miền Nam.

Ít ai trong căn phòng đó hình dung được rằng, vị đại tá lịch thiệp, thông minh và đầy uy quyền ấy lại là một chiến sĩ cộng sản kiên trung.

Sinh ra trong một gia đình Công giáo tri thức Nam Bộ giàu có, mang quốc tịch Pháp, Phạm Ngọc Thảo từng có tất cả những điều kiện để sống một cuộc đời nhung lụa. Nhưng lý tưởng độc lập dân tộc đã dẫn ông rời bỏ vinh hoa để bước vào cuộc chiến sinh tử. Khi nhận nhiệm vụ hoạt động đơn độc trong lòng địch dưới bí danh "X9", ông đứng trước một thử thách vô cùng tàn khốc: làm sao để sống sót, gây dựng niềm tin tuyệt đối với bộ máy đối phương mà không làm mất đi bản chất của một người chiến sĩ cách mạng.

Bằng trí tuệ sắc bén và sự am hiểu sâu sắc về tầng lớp chính trị thời bấy giờ, ông dần trở thành nhà lý luận, cố vấn đắc lực cho anh em Ngô Đình Diệm - Ngô Đình Nhu. Ông đảo lộn mọi quy luật tình báo thông thường: không thu thập tin tức nhỏ lẻ, không lén lút truyền tin. Chiến trường của ông là chính sách, là tầm nhìn chiến lược. Với vai trò Tỉnh trưởng Bến Tre, ông mở rộng nhà tù để giải thoát hàng ngàn cán bộ cách mạng dưới danh nghĩa "chiêu hồi", "cải tạo thành công", đồng thời lái các cuộc hành quân quân sự của chính quyền vào thế bế tắc mà đối phương vẫn nghĩ ông là một chỉ huy tận tụy.

Sự mạo hiểm của ông lên đến đỉnh điểm trong những năm 1963 - 1965, khi ông trực tiếp tham gia và giật dây hàng loạt cuộc đảo chính làm rung chuyển chính trường Sài Gòn, đẩy bộ máy địch vào hỗn loạn sâu sắc. Mỗi bước đi của ông như một ván cờ trên lưỡi dao cạo.

Khi tung tích bị lộ, Phạm Ngọc Thảo bị bắt và hy sinh sau những trận đòn tra tấn dã man vào giữa năm 1965. Ông ngã xuống khi mục tiêu thống nhất đất nước còn dở dang, nhưng di sản của một "tình báo tình báo" — người thâm nhập sâu nhất vào thượng tầng đối phương — đã trở thành huyền thoại. Một cuộc đời sống trong bóng tối, không danh xưng, không huy chương lúc bấy giờ, nhưng rực sáng lý tưởng và bản lĩnh phi thường của người tri thức yêu nước Việt Nam.