NGƯỜI DÙNG RĂNG GIỮ MẠCH THÔNG TIN TRÊN SÔNG THẠCH HÃN

Năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành một trong những nơi ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Từ Vĩnh Linh vào đến khu vực sông Thạch Hãn, bom đạn liên tục trút xuống.

Những trận đánh diễn ra với cường độ rất cao.

Nhưng giữa tiếng bom và tiếng pháo, có một cuộc chiến khác cũng âm thầm diễn ra.

Đó là cuộc chiến giữ cho mạch thông tin không bị đứt.

Với người lính thông tin, một đường dây bị cắt không đơn giản chỉ là một sợi dây hỏng.

Đằng sau nó là những mệnh lệnh chiến đấu.

Là thông tin về tình hình trận địa.

Là yêu cầu chi viện.

Là sự phối hợp giữa các đơn vị.

Nếu đường truyền bị gián đoạn, những mệnh lệnh quan trọng có thể không đến được nơi cần đến.

Vì vậy, những người lính thông tin phải có mặt ở chính những nơi nguy hiểm nhất.

Trong số đó có chiến sĩ trẻ Đặng Trần Quáng

Sinh năm 1949 tại Bình Lục, Hà Nam, tháng 2/1968, khi mới 19 tuổi, ông lên đường nhập ngũ.

Sau huấn luyện, ông được biên chế vào lực lượng thông tin và từng làm nhiệm vụ trên chiến trường Lào trước khi trở về Quảng Trị. Đến năm 1972, ông giữ nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ thông tin 29, Trung đội 1, Đại đội 5, Trung đoàn 134.

Nhiệm vụ của tổ là bảo đảm một tuyến đường dây thông tin dài khoảng 15 km giữa các cấp chỉ huy và chiến trường.

Đó là một nhiệm vụ tưởng như chỉ liên quan đến kỹ thuật.

Nhưng trên thực tế, mỗi lần đường dây bị đứt, người lính thông tin phải đối mặt trực tiếp với bom đạn.

Có ngày máy bay và pháo binh địch đánh phá liên tục.

Một đoạn dây vừa được nối xong thì đoạn khác lại bị bom cắt.

Những người lính phải chạy từ vị trí này sang vị trí khác.

Họ tìm dây.

Tìm mối đứt.

Đào đất.

Bò qua hố bom.

Và nối lại từng đoạn.

Có những lúc vừa nối xong, bom lại rơi xuống.

Mọi công việc phải bắt đầu lại từ đầu.

Theo tư liệu lịch sử của Trung đoàn 134, riêng trong năm 1972, Trần Duy Hoan đã 157 lần nối, sửa chữa và khắc phục đường dây thông tin.

157 lần.

Đó là 157 lần ông phải bước vào khu vực mà bất cứ lúc nào bom đạn cũng có thể cướp đi mạng sống.

Có lần ông bị thương bởi mảnh bom bi vào lưng.

Nhưng sau khi xử lý vết thương, ông vẫn tiếp tục nhiệm vụ.

Đối với người lính thông tin khi ấy, đường dây gần như là một phần cơ thể.

Ông từng ví von rằng đường dây là “ruột” của người lính thông tin, còn cột xà như xương và cuộn dây, chiếc kìm là vũ khí.

Rồi một ngày đặc biệt xảy ra.

Ngày 20/6/1972.

Sau một trận bom, TĐặng Trần Quáng đi kiểm tra đường dây.

Một đoạn cáp đã bị đánh đứt.

Ông cùng đồng đội nhanh chóng tìm cách nối lại.

Nhưng bom đạn đã làm đường dây hỏng quá nhiều đoạn.

Dây dự phòng gần như không còn.

Có những đoạn chỉ còn khoảng cách rất ngắn nhưng lại có quá nhiều mối nối.

Thời gian không còn nhiều.

Trong lúc ấy, một mệnh lệnh quan trọng từ cấp trên cần được truyền xuống chiến trường.

Nếu đường dây không được thông, mệnh lệnh sẽ bị chậm.

Mà trên chiến trường, chậm một phút đôi khi có thể phải trả giá bằng sinh mạng.

Trần Duy Hoan kéo căng hai đầu dây.

Nhưng hai đầu dây vẫn không đủ để nối lại bằng tay.

Không còn cách nào khác.

Ông ghì hai đầu dây vào nhau.

Rồi đưa chúng vào miệng.

Cắn chặt.

Dòng điện chạy qua cơ thể.

Toàn thân ông bắt đầu co rúm.

Nhưng hàm răng vẫn giữ chặt hai đầu dây.

Đường truyền được nối.

Cuộc liên lạc quan trọng bắt đầu.

Trong khoảng 5 phút, Đặng Trần Quáng giữ nguyên tư thế ấy để mệnh lệnh được truyền đi.

Năm phút.

Nếu đặt trong cuộc sống bình thường, đó chỉ là một khoảng thời gian rất ngắn.

Nhưng giữa chiến trường Quảng Trị, năm phút ấy có thể mang ý nghĩa khác.

Đó là năm phút mà một người lính lấy chính cơ thể mình để thay thế cho một đoạn dây.

Lấy hàm răng để giữ mối nối.

Lấy sự chịu đựng của bản thân để bảo đảm mệnh lệnh không bị gián đoạn.

Khi cuộc liên lạc kết thúc, toàn thân ông đã tê cứng.

Ông nằm vật xuống đất.

Sau khoảng nửa giờ mới tỉnh lại.

Nhưng điều quan trọng nhất đã hoàn thành:

Mệnh lệnh được truyền đi.

Đường dây liên lạc được giữ thông.

Đồng đội ở phía trước tiếp tục nhận được thông tin chỉ huy.

Hành động ấy sau này được nhiều tư liệu ghi lại như một trong những câu chuyện tiêu biểu về người lính thông tin trong chiến trường Quảng Trị năm 1972.

Điều đáng nói là câu chuyện ấy không phải một hành động đơn lẻ.

Trước và sau khoảnh khắc dùng răng giữ dây, Trần Duy Hoan vẫn tiếp tục công việc của một người lính thông tin.

Ông cùng đồng đội ngày đêm bám trận địa.

Đường dây đứt ở đâu, họ tìm đến đó.

Bom phá ở đâu, họ khắc phục ở đó.

Có những quả bom chưa nổ nằm ngay gần đường dây.

Ông phải bò xuống, dùng dây điện thông tin buộc vào quả bom rồi kéo ra xa và kích hoạt để bảo đảm an toàn cho đồng đội và đường dây.

Đó là một công việc vô cùng nguy hiểm.

Nhưng với Đặng Trần Quáng, nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành.

Bởi ông hiểu rằng phía sau đường dây là hàng nghìn người đang chiến đấu.

Thông tin phải đến đúng lúc.

Mệnh lệnh phải được truyền đi.

Và những người lính ở phía trước cần biết họ phải làm gì.

Trong 81 ngày đêm chiến đấu ở Quảng Trị, những người lính thông tin như Đặng Trần Quáng đã âm thầm làm công việc ấy.

Họ không trực tiếp đứng trong những trận đánh giành giật từng mét đất.

Nhưng họ đứng phía sau những trận đánh ấy.

Họ nối các đơn vị với nhau.

Nối người chỉ huy với chiến trường.

Nối mệnh lệnh với người thực hiện.

Và đôi khi, để giữ được một đường dây, họ phải đánh đổi bằng chính máu thịt của mình.

Sau chiến dịch, Đặng Trần Quáng được ra Bắc và thi đỗ vào Học viện Quân sự.

Sau khi tốt nghiệp, ông tiếp tục công tác trong ngành thông tin quân sự, từng giữ chức Đại đội trưởng thông tin và có thời gian làm Chủ nhiệm Thông tin của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Nam Ninh.

Năm 1973, khi mới khoảng 24 tuổi, Trần Duy Hoan được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Một nguồn tư liệu của Trung đoàn 134 ghi nhận ông khi ấy là Tiểu đội trưởng thông tin, 23 tuổi, luôn có mặt ở những nơi ác liệt nhất và kiên trì giữ vững liên lạc trong mọi tình huống.

Nhưng khi kể lại câu chuyện nhiều năm sau, ông không nói về mình như một người phi thường.

Ông nhớ đến những đồng đội.

Những người đã cùng ông chạy trong bom đạn.

Những người đã cùng ông nối từng đoạn dây.

Và cả những người đã không trở về.

Trong chiến tranh, người lính thông tin hiểu rằng một đường dây bị đứt có thể chỉ mất vài phút để sửa.

Nhưng nếu không sửa kịp thời, hậu quả có thể là rất lớn.

Bởi vậy, họ luôn chạy về phía tiếng bom.

Không phải vì không biết sợ.

Mà vì biết rằng phía sau mình còn có đồng đội đang cần liên lạc.

Ngày nay, những phương tiện thông tin hiện đại đã thay đổi hoàn toàn cách con người truyền tải thông tin.

Nhưng câu chuyện của Trần Duy Hoan vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi nó nhắc chúng ta rằng trong chiến tranh, có những chiến công không vang lên bằng tiếng súng.

Có những chiến công chỉ là một sợi dây được nối lại.

Một mệnh lệnh được truyền đi.

Một cuộc gọi được thực hiện.

Một đơn vị nhận được thông tin đúng lúc.

Nhưng đằng sau vài phút liên lạc ấy có thể là sự hy sinh, lòng dũng cảm và cả tính mạng của người lính.

Trần Duy Hoan đã dùng răng giữ một mối nối trong vài phút.

Nhưng hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng cho cả một thế hệ người lính thông tin:

Khi đường dây bị đứt, họ là người nối lại. Khi liên lạc bị mất, họ tìm cách khôi phục. Khi đồng đội cần mệnh lệnh, họ không được phép chậm trễ