Người đương thời khuyên nhau: “Thiên hạ vô tri vấn Bảng Đôn”, tức là: Có điều gì không biết, hãy đến hỏi Lê Quý Đôn!
Người đương thời khuyên nhau: “Thiên hạ vô tri vấn Bảng Đôn”, tức là: Có điều gì không biết, hãy đến hỏi Lê Quý Đôn!
Thiên tài bậc nhất trong lịch sử Việt Nam đầu tiên phải kể đến đó là nhà bác học Lê Quý Đôn. Ông được người đương thời gọi là “túi khôn của thời đại”.
Ham hiểu biết, thích sưu tầm, ưa khám phá, lại có một trí nhớ siêu việt… đó chính là những tố chất để ông trở thành một vị danh nhân, một nhà bác học lớn. Lê Quý Đôn sở hữu một gia tài tri thức đồ sộ mà bất cứ ai nhìn vào cũng khâm phục và ngưỡng mộ. Ông có những cống hiến trên nhiều lĩnh vực khoa học: Triết học, luật học, sử học, nông học, dân tộc học, xã hội học, thiên văn học, từ điển học… Trong cuốn “Trí thức Việt Nam xưa và nay” tác giả Văn Tân đã nói “Lê Quý Đôn là nhà bác học lớn nhất của nước Việt Nam thời phong kiến. Suốt đời ông tỏ ra là một người đọc sách không biết mệt mỏi và viết sách không mệt mỏi”. Hãy cùng nhìn lại những thành tích tuyệt vời của nhà bác học Việt Nam đại tài Lê Quý Đôn!
Thời thơ ấu thông minh hơn người
Ngay từ thuở nhỏ, Lê Quý Đôn đã nổi tiếng là người ham học, thông minh, có trí nhớ tốt, được người đương thời coi là “thần đồng”. Năm 5 tuổi: đọc được nhiều bài trong Kinh Thi. Năm 12 tuổi: đọc hết các sử sách của Bách Gia Chư Tử. Năm 14 tuổi: xong toàn bộ sách kinh, sử của Nho gia và theo cha lên học ở kinh đô Thăng Long. Năm 17 tuổi: đỗ đầu kỳ thi Hương, tiếp sau đó ông ở nhà dạy học và viết sách trong khoảng 10 năm.
Những câu chuyện bộc lộ tư chất hơn người của Lê Quý Đôn
Giai thoại 1: Chữ Đại hay chữ Thái?
Tương truyền thuở nhỏ, một hôm cậu bé cởi truồng đi tắm với các bạn. Có một vị quan Thượng thư đồng liêu với cha (là Lê Trọng Thứ) tới thăm, hỏi đường đến nhà. Cậu liền đứng dạng chân và dang tay ra bảo quan Thượng:
“Nếu ông biết được cháu đang ra dấu chữ gì, cháu sẽ chỉ nhà cho ông”.
Quan Thượng cũng tha thứ cho sự nghịch ngợm của tuổi trẻ nên bỏ đi. Cậu cười ầm lên và bảo với các bạn: Ông ấy làm quan to mà không biết chữ các bạn ơi! Quan Thượng bực mình quay lại nói: Trẻ con đừng hỗn láo. Mày mới học lỏm được chữ Đại (大) mà đã dám đi trêu chọc người rồi. Thằng bé cười rộ lên, rồi nói:– Là chữ thái, có thế mà không biết! (太)
