Người em gái chạy theo tiễn anh

Tôi nghe câu chuyện này ở một xóm nhỏ ven biển Quỳnh Lưu, Nghệ An. Người kể không phải người lính, cũng không phải người mẹ, mà là bà Nguyễn Thị Lan – người em gái từng chạy theo tiễn anh trai lên đường nhập ngũ năm 1971.

Khi nhắc đến ngày ấy, bà đã ngoài bảy mươi tuổi vẫn cười rất hiền:

“Hồi đó tôi mới mười ba tuổi, chạy theo anh mà chân đất, tóc còn buộc bằng sợi len đỏ.”

Rồi bà kể cho tôi nghe câu chuyện mà suốt hơn nửa thế kỷ vẫn còn nguyên trong ký ức.

Đó là một buổi sáng cuối tháng tám. Mưa đêm vừa dứt, con đường đất đỏ ra huyện còn ướt mềm. Anh trai bà – Nguyễn Xuân Dinh – chuẩn bị lên đường tòng quân cùng mấy thanh niên trong làng.

Trong nhà, mẹ đã dậy từ rất sớm để nấu cơm và gói cho anh nắm cơm muối vừng. Cha đứng ngoài sân sửa lại quai ba lô cho con. Còn Lan cứ quanh quẩn bên anh từ sáng, lúc đưa chiếc khăn mặt, lúc nhặt đôi dép, chỉ sợ anh đi mất lúc nào không hay.

Bà kể:

“Tôi biết anh đi bộ đội là đi xa lắm, nhưng lúc ấy chưa hiểu chiến tranh là gì. Chỉ nghĩ từ mai sẽ không còn ai cõng mình qua mương, không còn ai chẻ củi giúp mẹ.”

Khi tiếng loa xã vang lên gọi thanh niên tập trung, anh Dinh khoác ba lô bước ra cổng. Mẹ đi theo một đoạn, rồi dừng lại như bao bà mẹ khác trong làng. Cha chỉ gật đầu, không nói thêm lời nào.

Riêng cô em gái thì không chịu đứng yên.

Anh đi được vài chục bước, Lan chạy vụt theo. Chân đất dẫm lên con đường còn lầy sau mưa, bùn bắn lên tận ống quần. Anh quay lại:

“Lan, về với mẹ đi!”

Nhưng cô bé lắc đầu, vẫn chạy theo.

Đoàn thanh niên đi thành hàng trên con đường đỏ quạch. Các anh vừa đi vừa cười nói cho đỡ xúc động. Giữa những chiếc ba lô màu xanh, cô bé mười ba tuổi nhỏ thó cứ chạy phía sau anh trai mình.

Bà Lan kể đến đây thì mắt đỏ hoe:

“Tôi sợ nếu dừng lại thì anh sẽ đi mất thật.”

Ra đến đầu làng, anh Dinh đứng lại chờ em. Anh cúi xuống lấy trong túi áo ra một chiếc bút chì ngắn đã dùng gần hết.

“Anh cho Lan này. Ở nhà nhớ học giỏi.”

Cô bé cầm lấy chiếc bút mà không nói được gì. Đó là chiếc bút anh vẫn dùng để ghi chép khi còn học bổ túc buổi tối.

Rồi anh đưa tay vuốt tóc em:

“Đừng chạy nữa, đường xa lắm.”

Nhưng khi đoàn người tiếp tục đi, Lan lại chạy theo thêm một đoạn nữa.

Đến con dốc nhỏ dẫn ra cánh đồng, anh Dinh nghiêm giọng hơn:

“Lan, quay về!”

Lần này cô bé đứng lại thật. Bùn đất dính đầy chân, tóc rối, tay vẫn nắm chặt chiếc bút chì. Cô nhìn theo anh trai đi giữa hàng quân, chiếc ba lô lúc rõ lúc mờ sau màn sương sáng.

Bà nói nhỏ:

“Hình ảnh cuối cùng tôi nhớ là anh quay lại giơ tay vẫy.”

Rồi đoàn người khuất hẳn sau lũy tre.

Cô bé đứng rất lâu trên con đường đất đỏ. Khi về đến nhà, mẹ đang ngồi bên hiên, mắt đỏ nhưng không khóc thành tiếng. Lan mở bàn tay ra khoe chiếc bút chì.

Mẹ nhìn rồi ôm con vào lòng.

Những năm sau đó, gia đình chỉ nhận được vài lá thư từ chiến trường. Mỗi lần thư về, Lan đều lấy chiếc bút chì anh cho ra ngắm rồi cất lại. Có lúc bút ngắn đến mức không viết được nữa, nhưng cô vẫn giữ như một báu vật.

May mắn, anh Dinh sống sót trở về sau chiến tranh. Ngày gặp lại, người em gái đã thành thiếu nữ. Bà cười mà kể:

“Tôi đưa lại chiếc bút cho anh, anh ngạc nhiên lắm. Tôi giữ hơn bốn năm trời.”

Anh cầm chiếc bút đã mòn gần hết rồi nói:

“Anh tưởng em làm mất từ lâu rồi chứ.”

Bà đáp:

“Mất sao được, đó là quà tiễn anh mà.”

Kể xong, bà mở chiếc hộp gỗ nhỏ và cho tôi xem chiếc bút chì chỉ còn dài hơn một đốt tay, được quấn thêm vòng chỉ đỏ để khỏi rơi.

Là người sưu tầm lịch sử, tôi đã nghe nhiều câu chuyện về những cuộc chia tay lớn lao của chiến tranh. Nhưng đôi khi điều làm người ta nhớ nhất lại là hình ảnh rất nhỏ: một cô em gái chân đất chạy theo anh trên con đường làng, bàn tay nắm chặt chiếc bút chì cũ.

Chiến tranh đã lấy đi tuổi trẻ của nhiều người, nhưng nó cũng để lại những sợi dây tình thân bền chặt đến lạ kỳ. Người anh mang theo lời dặn của cha mẹ ra chiến trường; người em ở lại mang theo chiếc bút chì và nỗi nhớ anh suốt những năm dài bom đạn.

Và có lẽ, trong ký ức của người lính Nghệ An năm ấy, giữa bao cuộc hành quân và khói lửa chiến trường, vẫn luôn hiện lên hình ảnh người em gái chạy theo tiễn anh trên con đường đất đỏ quê nhà – hình ảnh khiến bước chân ra đi trở nên nặng hơn, nhưng cũng làm trái tim người lính mạnh mẽ hơn để một ngày được trở về.