Người Gác Bến Sông Trà – Quảng Ngãi

Bến sông Trà Khúc những năm 1947 luôn chìm trong mùi khói đốt làng, tiếng giày lính lê dọc bờ cát và tiếng nước vỗ vào thuyền nghe mà lạnh người. Nhưng giữa bến sông ấy, vẫn có một người đàn ông tên Phạm Đình Độ, dáng dong dỏng cao, nước da sạm nắng, chuyên làm nghề chở đò. Ai cũng nghĩ ông Độ hiền lành, chỉ biết chèo thuyền và bán cá, nhưng thực ra ông là mắt xích quan trọng trong đường dây giao liên của Quảng Ngãi.

Đêm nào ông cũng giả vờ chở hàng, nhưng dưới lớp cá là tài liệu, thuốc men, có khi là cả thương binh từ chiến khu Ba Tơ đưa ra vùng ngoài. Nhiều lần lính Pháp xét đò, gõ vào thùng cá nghe “cộp cộp”, ông cười tỉnh bơ: “Hôm nay cá rô đá nhiều lắm!”. Nói xong còn mở nắp để mùi tanh xộc lên, khiến lính Pháp bịt mũi bỏ đi.

Một đêm mưa gió, thuyền ông chở một cán bộ bị thương nặng ở chân phải. Vừa chèo đến giữa dòng thì pháo sáng của địch bắn lên, soi trắng cả khúc sông. Ông Độ không hoảng, ông đột ngột quăng lưới xuống nước, la lên:
“Cá lớn mắc rồi! Bà con ơi ra kéo với tui!”.
Dân hai bên bờ tưởng thật, chạy ào ra. Lính địch thấy đông người cũng không dám bắn.

Nhờ mưu trí ấy mà người cán bộ được đưa ra căn cứ an toàn. Sau này ông Độ được phong danh hiệu chiến sĩ du kích, nhưng ông chỉ cười hiền: “Tui chỉ giữ cho dòng sông này được chở người mình, chứ không chở kẻ thù.”