NGƯỜI GÁC KINH KHÔNG NGỦ

Ở Nhơn Hòa Lập, có những đêm gió thổi qua rừng tràm nghe như có ai đó đang đi rất chậm giữa bóng tối. Mặt nước Đồng Tháp Mười không bao giờ thật sự yên, nó chỉ lặng theo cách của riêng nó – lặng mà vẫn chuyển động, lặng mà vẫn chứa trong đó những nguy cơ không thể nhìn thấy. Và ở bên bờ những con kinh ấy, người gác kinh không ngủ vẫn ngồi đó, như một phần của đất, của nước, của những tuyến đường không tên.

Người ta không giao cho họ những mệnh lệnh lớn lao. Chỉ một câu ngắn gọn: “Giữ bến.” Nhưng trong câu nói ấy là cả một trách nhiệm nặng như nước mùa lũ. Giữ bến không chỉ là giữ một điểm dừng của xuồng, mà là giữ cả một nhịp sống liên lạc của căn cứ, giữ cho những người đi và người đến không bị cắt đứt giữa vòng vây.

Đêm nào cũng vậy, khi xuồng giao liên rời bến cuối cùng, người gác kinh lại ở lại một mình. Họ không có chòi cao, không có ánh đèn công khai, chỉ có một chỗ ngồi quen thuộc sát mép nước, nơi có thể nhìn thấy mặt kinh kéo dài vào rừng tối. Đôi mắt họ quen với bóng đêm đến mức có thể phân biệt được đâu là gợn sóng của tự nhiên, đâu là dấu vết của một con xuồng lạ đang cố len vào vùng kiểm soát.

Có những đêm yên ả đến mức tưởng như chiến tranh đã đi qua. Nhưng chính những đêm ấy lại là lúc người gác kinh căng thẳng nhất. Vì sự yên tĩnh ở Đồng Tháp Mười không bao giờ đơn giản, nó luôn giống như một khoảng lặng trước khi có điều gì đó chuyển động. Họ lắng nghe bằng cả kinh nghiệm và bản năng: tiếng nước đổi nhịp, tiếng lá tràm bị xé gió, tiếng mái chèo khua quá đều hoặc quá vội – tất cả đều có thể là dấu hiệu.

Một lần, vào giữa khuya, một bóng xuồng xuất hiện ở khúc rẽ quen thuộc. Không tín hiệu, không câu trả lời khi được hỏi quy ước. Người gác kinh không đứng lên, cũng không gọi lớn. Chỉ đưa tay ra hiệu rất nhẹ về phía rừng tràm phía sau. Ngay lập tức, những người ở tuyến trong hiểu ý, các điểm cảnh giới siết lại, xuồng giao liên phía trong lặng lẽ rút sâu vào lối an toàn đã chuẩn bị sẵn. Khi bóng xuồng lạ đi qua, mặt nước trở lại như chưa từng có gì xảy ra. Không có tiếng súng, không có xung đột, nhưng cả hệ thống đã vừa đi qua một khoảnh khắc mong manh giữa an toàn và nguy hiểm.

Người gác kinh không ngủ không nhớ hết mình đã trải qua bao nhiêu đêm như thế. Có những đêm mưa tạt trắng mặt nước, áo ướt dính vào người, lạnh buốt đến tê cứng. Có những đêm muỗi và côn trùng dày đặc đến mức chỉ cần khẽ cử động cũng bị bao vây. Nhưng họ vẫn ở đó, bởi phía sau lưng họ không chỉ là một bến nước, mà là cả một vùng căn cứ đang cần được giữ yên.

Khi trời gần sáng, sương mỏng phủ lên mặt kinh, rừng tràm bắt đầu hiện hình rõ hơn, người gác kinh mới thay ca. Nhưng ngay cả lúc đó, họ cũng không rời khỏi trạng thái cảnh giác hoàn toàn. Bởi ở Đồng Tháp Mười, không có ranh giới thật sự giữa đêm và ngày, chỉ có những thời điểm khác nhau của sự cần phải giữ gìn.

Ngày nay, bến kinh đã không còn những đêm căng thẳng như trước. Nhưng ký ức về người gác kinh không ngủ vẫn còn lại trong những câu chuyện kể lại bên bờ nước, như một phần lặng lẽ của lịch sử Nhơn Hòa Lập – nơi có những con người đã từng giữ cho dòng chảy của căn cứ không bị ngắt, chỉ bằng sự tỉnh thức của mình giữa bóng tối dài vô tận./.