Người Gánh Nước Trong Hẻm

Những năm đầu thập niên 1970, nhiều xóm lao động ở quận 4 chưa có nước máy vào tận nhà. Mỗi sáng tinh mơ, bà Tạ Thị Lành đã quẩy đôi thùng thiếc đi gánh nước thuê cho bà con trong hẻm. Tiếng đòn gánh kẽo kẹt, tiếng nước sóng sánh trong thùng đã trở thành âm thanh quen thuộc của xóm nghèo. Bà đi từ đầu hẻm đến cuối hẻm, gõ cửa từng nhà, ai cần nước bà đều ghé. Ai cũng nghĩ đó chỉ là người đàn bà lam lũ kiếm cơm bằng sức lực. Nhưng nhờ ra vào khắp nơi, biết rõ từng ngõ ngách, bà nhiều lần được nhờ giúp đỡ người cần liên lạc hoặc đang lẩn tránh. Bà dùng những dấu hiệu rất đời thường: Đặt đôi thùng ngay cửa nhà: khu vực yên ổn. Để đòn gánh tựa nghiêng vào tường: có người lạ quanh đây. Múc nước thật lâu, gây tiếng động lớn: phải rời đi ngay. Một buổi sáng, bà đang giao nước thì thấy đầu hẻm xuất hiện mấy người lạ đi dò hỏi từng nhà. Biết trong căn nhà cuối hẻm có người đang cần tránh mặt, bà lập tức đến trước cửa nhà ấy, cố ý múc nước thật lâu, tiếng gáo va thùng leng keng liên tục. Người bên trong nghe tín hiệu liền hiểu, nhanh chóng rời đi bằng lối sau. Mấy người lạ bước tới hỏi: “Bà đứng đây làm gì lâu vậy?” Bà thở dốc đáp: “Nhà này đông người, xài nước như tắm sông.” Họ nhìn quanh rồi bỏ đi. Có hôm bà còn giấu mảnh giấy nhỏ trong quai thùng, hoặc mang cơm nóng đến cho người đang ẩn náu trong xóm. Con gái bà thương mẹ: “Vai má trầy hết rồi, nghỉ đi.” Bà xoa vai cười: “Vai đau chút thôi, miễn người ta yên.” Nhiều năm trôi qua, đôi vai gầy ấy đã gánh không chỉ nước mà cả nghĩa tình của xóm nghèo. Ngày đất nước hòa bình, khu phố có nước máy, bà thôi nghề gánh nước. Đôi thùng thiếc cũ được bà giữ lại trong góc nhà. Người gánh nước trong hẻm năm ấy là biểu tượng của sự bền bỉ, lòng nhân hậu và tinh thần âm thầm cống hiến của người dân miền Nam trong những năm tháng thời hoa lửa.