Người gây nỗi khiếp sợ cho lữ đoàn dù “bất khả chiến bại” Mỹ

Tháng 4-1967, Trung đoàn trưởng Đàm Văn Ngụy dẫn đầu Trung đoàn 174 vượt Trường Sơn vào miền Nam, bổ sung vào mặt trận Tây Nguyên. Tại đây, vào tháng 11-1967, ông chỉ huy đơn vị đánh một trận “kinh thiên động địa” với "Lính nhà trời" - Lữ đoàn dù 173 của Mỹ trên đồi 875 trong chiến dịch Đắk Tô - Tân Cảnh.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp chúc mừng Trung tướng Đàm Văn Ngụy (thứ hai, từ trái qua) được nghỉ hưu (năm 1997). Ảnh do gia đình cung cấp.

Trước đó, vào tháng 10-1967, biết ta chuẩn bị mở chiến dịch ở bắc Kon Tum, địch vội vàng kết thúc cuộc hành quân Mac Arthur ở Gia Lai, chuyển hướng về vùng rừng núi trên Đắk Tô, hình thành hai cụm căn cứ quân sự tuyến phòng thủ Bắc Tây Nguyên: Cụm 1 tại khu vực ngã ba đường 14 và đường 18, cụm 2 dọc đường 18. Lực lượng, gồm: Lữ đoàn 1, Sở Chỉ huy hành quân, cụm kho hậu cần của Mỹ và Trung đoàn 42 ngụy.

Đảng ủy, Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên quyết định mở Chiến dịch Đắk Tô, buộc chúng phải điều quân ứng cứu, giải tỏa, tạo điều kiện tiêu diệt quân Mỹ, làm tan rã quân ngụy. Trung đoàn 174 được xác định đánh trận then chốt quyết định của chiến dịch.

Trung đoàn bố trí một đại đội chốt ở điểm cao 882 và một đại đội chốt ở điểm cao 875. Ngoài ra, còn bố trí một đại đội trợ chiến ở khu vực Tây điểm cao 875 làm nhiệm vụ vận động tiến công kết hợp chốt để tiêu diệt địch, tạo thế vững chắc, liên hoàn, linh hoạt, bảo đảm đánh bại các đợt phản kích, đột kích của Lữ đoàn 1 và Lữ đoàn dù 173 của địch khi chúng lọt vào thế trận chuẩn bị sẵn ở khu vực điểm cao 875.

Chiến dịch Đắk Tô bắt đầu từ ngày 3-11-1967, khi quân đội Mỹ đổ 1 tiểu đoàn xuống dãy Ngọc Bơ Biêng nhưng bị quân giải phóng đánh lui, buộc địch phải điều động Lữ đoàn dù 173 lên Đắk Tô để tăng cường sức chiến đấu.

Nắm được ý định này, Trung đoàn 174 dưới sự chỉ huy của Trung đoàn trưởng Đàm Văn Ngụy đã sử dụng lực lượng tại các chốt phục kích, vây ép, kết hợp pháo kích, buộc Lữ đoàn dù 173 của địch phải triển khai lực lượng ở thế bất lợi; từ đó, nhanh chóng chuyển hóa thế trận từ phục kích sang vận động tiến công địch vào khu vực điểm cao 875.

Sau khi đánh địch đổ bộ đường không, thực hiện ý định chiến thuật, Trung đoàn 174 bỏ chốt 882, chuyển Tiểu đoàn 3 và một phần Tiểu đoàn 1 về điểm cao 875, hình thành thế trận phòng ngự “chân kiềng” sẵn sàng đánh địch tại khu vực này.

Đúng như Trung đoàn trưởng Đàm Văn Ngụy dự đoán, ngày 18-11-1967, một tiểu đoàn của Lữ  đoàn dù 173 mò lên điểm cao 875 đã đụng độ với bộ phận chốt của Trung đoàn 174 và bị thương vong khoảng 90 binh sĩ phải lui về chỗ cũ.

Ngày 19 và 20-11-1967, Mỹ tập trung bom, pháo bắn phá dữ dội vào cao điểm 875. Sau mỗi đợt hỏa lực chuẩn bị, bộ binh Mỹ xông lên nhưng đều bị Trung đoàn 174 đánh dạt xuống. Đến chiều ngày 20, tiểu đoàn 2 của Lữ đoàn 173 đã dốc toàn bộ lực lượng mở một cuộc tấn công lên. Nhưng lần này chúng đã bị 2 tiểu đoàn của Trung đoàn 174 đánh vòng tạt sườn và sau 3 tiếng đồng hồ giao tranh quyết liệt, Tiểu đoàn 2 của Lữ đoàn 173 gần như bị xóa sổ.

Như con bạc khát nước, Mỹ tiếp tục đổ thêm quân xuống cao điểm 875, chỉ chờ có vậy, Trung đoàn trưởng Đàm Văn Ngụy lệnh cho các đơn vị dùng hỏa lực khống chế các bãi đổ bộ, tiêu diệt địch cho quá trình đổ bộ đường không. Trong suốt buổi chiều 20-11, Mỹ mất đến 8 chiếc máy bay trực thăng chở quân và hàng trăm tên lính phải đền tội. 

Trong cả ngày 21-11, Mỹ cho các loại bom pháo bắn dữ dội vào cao điểm 875. Chiều tối ngày 21, Mỹ xua quân đánh lên chốt và chiếm được một đoạn chiến hào. Hai bên đánh giáp lá cà quyết liệt suốt nhiều giờ. Đến sáng sớm ngày 22, Trung đoàn trưởng Đàm Văn Nguy ra lệnh phản kích, dùng lựu đạn và tiểu liên đẩy lính Mỹ xuống giành lại đoạn chiến hào.

Vài ngày sau khi chiến dịch kết thúc, đài BBC của Anh bình luận: "Lữ đoàn dù 173 Hoa Kỳ là đơn vị sừng sỏ chưa từng biết thua trận, lần đầu tiên đã tháo chạy trước Việt Cộng". Những binh lính của Lữ đoàn dù 173 còn sống sót đã trả lời báo chí  rằng: "Họ đánh tạt sườn và giỏi không chịu được”.