Người giao liên mang mật lệnh trong những ngày Khởi nghĩa Hòn Khoai
Câu chuyện về một giao liên tham gia chuyển mật lệnh và lưu giữ ký ức về cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai năm 1940 cùng những người cách mạng bị địch bắt.
Tháng 12/1940, tình hình cách mạng ở Nam Kỳ trở nên căng thẳng. Kế hoạch khởi nghĩa bị lộ, nhiều cán bộ đã rơi vào tay địch. Ngày 12/12, Tỉnh ủy Bạc Liêu nhận được lệnh đình khởi nghĩa. Đồng chí Trần Văn Thời giao cho người cháu của mình, cô giao liên Trần Thị Thanh Châu, mang mật lệnh về Tân Hưng Tây.
Bà Châu nhận tờ giấy viết tay rồi một mình chèo xuồng giữa đêm, từ Lung Lá – Nhà Thể về Tân Hưng Tây. Trên sông vắng, bà nghĩ đến cảnh người dân bị áp bức và càng quyết tâm đưa thư đến nơi. Bà kể rằng mình chèo suốt đêm, hai tay phồng rộp mà không hay.
Đến nơi, bà không gặp cha là ông Trần Văn Nhăm, cũng không gặp ông Quách Văn Phẩm, nên trao mật lệnh cho ông Phan Khắc Nhượng. Nhưng cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai đã cận kề: lệnh dừng đến quá muộn, chỉ trước ngày khởi nghĩa một ngày. Mật lệnh không kịp chuyển ra đảo cho đồng chí Phan Ngọc Hiển. Vì vậy, cuộc khởi nghĩa vẫn diễn ra theo kế hoạch; khi các chiến sĩ trở về đất liền, họ không liên lạc được với lực lượng phối hợp và nhanh chóng bị địch truy bắt.
Sau sự kiện, bà Châu cùng nhiều đồng chí phải chuyển địa bàn hoạt động. Tháng 4/1941, nhóm của bà chuẩn bị treo cờ, rải truyền đơn nhân ngày Quốc tế Lao động. Một người tên Tám Chài, đã trà trộn vào tổ chức, chỉ điểm cho địch. Tối hôm đó, bà Châu và các đồng chí bị bắt.
Bị giam ở Cần Thơ rồi giải lên Sài Gòn xét xử, bà Châu bị tuyên án 5 năm tù, 15 năm lưu đày biệt xứ và tịch thu gia sản. Trong tù, bà gặp lại cậu mình là đồng chí Trần Văn Thời. Nhìn người cậu gầy yếu vì bị tra tấn, bà nghe cậu dặn phải giữ vững khí tiết, không khai báo và kiên trung với con đường cách mạng. Trước lúc chia tay, ông tặng bà một cây lược và chiếc khăn. Bà mang theo những kỷ vật ấy suốt nhiều năm hoạt động; đến năm 1967, chúng bị cháy khi máy bay đốt nhà.
Trong những năm tháng tù đày, các chiến sĩ vẫn ca hát, làm thơ sau những trận tra tấn. Bà Châu nhớ những bài thơ người tù Quản Trọng Hoàng gửi cho người yêu là bà Ngô Thị Huệ; chị em trong tù cùng đọc và ghi nhớ. Những vần thơ ấy trở thành một phần ký ức bà mang theo qua hai cuộc kháng chiến.
Câu chuyện của bà Trần Thị Thanh Châu là ký ức về một người giao liên trẻ đã chèo xuồng suốt đêm mang mật lệnh, về những chiến sĩ bị bắt sau Khởi nghĩa Hòn Khoai, và về ý chí giữ vững niềm tin cách mạng trong lao tù.
