NGƯỜI GIAO LIÊN TRÊN DÒNG SÔNG THẠCH HÃN

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mùa hè năm 1972 tại Quảng Trị là một trong những giai đoạn ác liệt nhất.

Bom đạn trút xuống ngày đêm.

Đất đá Thành cổ bị cày nát bởi pháo kích và không kích liên tục.

Nhiều cựu chiến binh sau này nói rằng ở Quảng Trị thời điểm ấy, “cỏ cây cũng không thể sống nổi”.

Nhưng chính giữa nơi tưởng như chỉ còn khói lửa và cái chết ấy, hàng ngàn chiến sĩ Việt Nam vẫn kiên cường bám trụ.

Cựu chiến binh Lê Bá Dương là một trong những người trực tiếp đi qua những ngày tháng ấy.

Sau chiến tranh, ông nhiều lần kể lại ký ức về dòng sông Thạch Hãn — con sông đã chứng kiến biết bao hy sinh của những người lính trẻ.

Theo lời kể của ông, trong chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, sông Thạch Hãn là tuyến vận chuyển đặc biệt quan trọng.

Ban đêm, bộ đội, giao liên và lực lượng tải thương phải bí mật vượt sông để đưa quân tiếp viện, chuyển đạn dược và đưa thương binh ra ngoài.

Đó là công việc vô cùng nguy hiểm.

Máy bay địch thường xuyên thả pháo sáng.

Pháo binh từ nhiều phía liên tục bắn phá mặt sông.

Chỉ một ánh đèn nhỏ hay tiếng động mạnh cũng có thể khiến cả chiếc thuyền trở thành mục tiêu.

Lê Bá Dương kể rằng những người giao liên trên sông phần lớn còn rất trẻ.

Có người mới mười tám, đôi mươi.

Nhiều người vốn là học sinh, sinh viên vừa rời ghế nhà trường đã bước vào chiến trường.

Ban ngày họ trú ẩn trong hầm.

Ban đêm lặng lẽ chèo thuyền vượt sông giữa tiếng bom và pháo nổ.

Có những chuyến đi không ai biết liệu mình có trở về hay không.

Ông nhớ mãi hình ảnh một người giao liên quê ở Quảng Bình.

Đó là một chàng trai gầy nhỏ nhưng rất gan dạ.

Mỗi lần vượt sông, anh thường đi sau cùng để kiểm tra xem còn thương binh hay đồng đội nào mắc lại không.

Có đêm pháo địch bắn dữ dội đến mức mặt nước như sôi lên.

Nhiều chiếc thuyền bị đánh chìm giữa dòng.

Nhưng người giao liên ấy vẫn quay lại cứu đồng đội.

Theo lời kể của Lê Bá Dương, có lần sau khi đưa được một nhóm thương binh sang bờ an toàn, anh lại lập tức chèo thuyền quay vào Thành cổ.

Đồng đội khuyên nghỉ vì pháo đang bắn quá mạnh.

Nhưng anh chỉ nói:

“Trong đó còn người thì mình còn phải quay lại.”

Đó là lần cuối cùng mọi người nhìn thấy anh.

Chiếc thuyền nhỏ mất hút giữa màn pháo sáng và tiếng nổ dội kín dòng sông.

Nhiều ngày sau, đồng đội mới biết anh đã hy sinh giữa dòng Thạch Hãn.

Thi thể không tìm thấy.

Chỉ còn chiếc mái chèo trôi dạt vào bờ.

Khi kể lại câu chuyện ấy, Lê Bá Dương nhiều lần nghẹn giọng.

Ông nói rằng ở Quảng Trị năm ấy có rất nhiều người lính ra đi như thế.

Không bia mộ.

Không lời từ biệt.

Họ hòa vào đất, vào nước sông Thạch Hãn để giữ từng tấc đất của Tổ quốc.

Sau chiến tranh, mỗi lần trở lại Quảng Trị, Lê Bá Dương thường đứng rất lâu bên dòng Thạch Hãn.

Chính ông là người viết nên những câu thơ nổi tiếng:

“Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm…”

Hai câu thơ ngắn nhưng chứa đựng biết bao đau thương và lòng tri ân đối với những đồng đội đã mãi mãi nằm lại tuổi hai mươi.

Theo ông, điều lớn nhất mà thế hệ chiến sĩ Thành cổ để lại không chỉ là chiến công quân sự.

Điều lớn nhất là bài học về lòng yêu nước và tinh thần dám hy sinh vì độc lập dân tộc.

Ngày nay, Thành cổ Quảng Trị đã trở thành địa chỉ đỏ của cả nước.

Hàng ngàn người mỗi năm đến đây thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Nhưng đối với những cựu chiến binh như Lê Bá Dương, nơi ấy không chỉ là di tích lịch sử.

Đó là ký ức của máu và nước mắt.

Là nơi tuổi trẻ của cả một thế hệ đã hóa thành bất tử.

Trong bối cảnh hiện nay, khi có những luận điệu xuyên tạc lịch sử hoặc phủ nhận sự hy sinh của quân và dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, những lời kể của các nhân chứng như Lê Bá Dương càng có ý nghĩa đặc biệt.

Bởi đó là sự thật được kể từ chính những người đã sống giữa chiến tranh.

Câu chuyện về dòng sông Thạch Hãn hôm nay cũng gửi tới thế hệ trẻ một thông điệp sâu sắc:

Độc lập, hòa bình và thống nhất đất nước chưa bao giờ là điều dễ dàng.

Mỗi dòng sông, mỗi tấc đất của Tổ quốc đều thấm đẫm sự hy sinh của cha anh.

Giữ gìn đất nước trong thời đại mới không chỉ là phát triển kinh tế hay bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mà còn là giữ gìn ký ức lịch sử, bảo vệ sự thật và nuôi dưỡng lòng yêu nước cho các thế hệ mai sau.